UM Ě N Í DESIGNU šperk,sklo

January 15, 2018 | Author: Anonymous | Category: N/A
Share Embed


Short Description

Download UM Ě N Í DESIGNU šperk,sklo...

Description

ADÉLA NĚMEČKOVÁ - Głowa na zewnątrz i w środku - opaska na czoło, żarówki / Hlava vně a uvnitř - čelenka, žárovky

SZTUKA DESIGNU

biżuteria,szkło Studenci i Mistrzowie Katedry Designu Uniwersytetu Technicznego w Libercu.

UMĚNÍ DESIGNU

šperk,sklo Studenti a pedagogové Katedry designu Technické univerzity v Liberci.

Projekt Sztuka Designu.Biżuteria, szkło jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego za pośrednictwem Euroregionu Nysa oraz ze środków gminy - Miasta Jelenia Góra Projekt „Umění designu” Šperk a sklo je spolufinancován z prostředků Evropské unie v rámci Evropského fondu pro regionální rozvoj prostřednictvím Euroregionu Nisa a rozpočtu Města Jelenia Góra.

PROJEKT SZTUKA DESIGNU. Biżuteria, szkło, jest prezentacją czeskiej sztuki użytkowej, której kreatywne centrum znajduje się na Uniwersytecie Technicznym w Libercu. Wystawa w Galerii Sztuki BWA w Jeleniej Górze pokazuje najciekawsze dzieła studentów i wykładowców libereckiej uczelni – z katedry designu w Jabloncu - z Wydziału Tekstylnego Uniwersytetu Technicznego w Libercu. Uczelnia ta jest jedną z najlepszych szkół wyższych o profilu artystycznym w tej

PROJEKT UMĚNÍ DESIGNU. Šperk a sklo,

części Europy. Jest świetnie zorganizowana, słynna

prezentuje české užité umění, jehož kreativní centrum

z bogatego wyposażenia technicznego i warsztatowego,

se nachází na Technické univerzitě v Liberci.

co dla kształcenia młodych ludzi w zakresie szeroko

Výstava v Galerii BWA v Jelení Hoře v Polsku ukazuje

pojętych umiejętności rzemieślniczych, artystycznych

nejzajímavější díla studentů a pedagogů Katedry designu

i designerskich, ma bardzo duże znaczenie.

Textilní fakulty TUL. Technická univerzita není v Polsku

Mamy nadzieję, że projekt przyczyni się do ożywienia

moc známá, jedná se však o školu skvěle fungující

polsko-czeskich kontaktów artystycznych, zaktywizuje

a známou bohatou technickou vybaveností a ateliérovým

środowiska twórcze po obu stronach granicy, otworzy

zázemím, což je velmi důležité pro vzdělávání mladých lidí

nowe możliwości dróg edukacji wyższego stopnia dla

v oblasti široce chápaných řemeslných, uměleckých

młodych ludzi z okolic przygranicznych, dla których

a designových dovedností. Věříme, že tento projekt

wybór libereckiej uczelni będzie mógł stać się

přispěje k oživení polsko-českých uměleckých kontaktů,

równorzędnie konkurencyjny do Akademii Sztuk Pięknych

oživí tvůrčí prostředí na obou stranách hranice a před

we Wrocławiu.

mladými lidmi z příhraniční oblasti otevře nové možnosti výběru vysoké školy, díky čemuž bude Technická

Katalog Sztuka Designu oprócz części ilustracyjnej, zawiera kilka ważnych tekstów: ogólny –

univerzita představovat konkurenci vůči Akademii Sztuk

przedstawiający w skrócie historię sztuki użytkowej

Pięknych ve Wrocławi. Kromě obrazové části obsahuje katalog

w Czechach – bardzo istotny dla edukacji artystycznej młodych ludzi w Polsce, oraz teksty o rozwoju

Umění designu i několik důležitých textů: pro uměleckou

czeskiego złotnictwa, biżuterii artystycznej i szklarstwa.

výchovu velmi důležitý text obecné povahy ve stručnosti

Czescy autorzy opisują również najważniejsze uczelnie

pojednávající o dějinách užitého umění v českých zemích

artystyczne, ich historię i najsłynniejszych profesorów

a texty věnované rozvoji českého šperku a skla.

oraz wykładowców.

Čeští autoři popisují i nejvýznamnější umělecké školy,

Dla polskiego czytelnika katalog będzie miał znaczenie

jejich dějiny a nejznámější profesory či pedagogy.

edukacyjne i uzupełniające wiedzę historyczną o sztuce

Pro polského čtenáře bude katalog zdrojem informací

naszych sąsiadów, dla czeskich twórców spełniać

doplňujícím vědomosti o dějinách umění našich sousedů,

będzie rolę promocyjną, prezentując ich sztukę

pro české tvůrce se stane formou propagace

i twórcze osobowości.

a prezentace jejich tvorby a tvůrčí osobitosti.

Joanna Mielech,

Joanna Mielech,

Galeria BWA w Jeleniej Górze

Galerie BWA v Jelení Goře

7.

8.

Autoři výstavy:

Autorzy wystawy: 9.

Ludmila Šikolová Dagmar Hrabánková Jakub Berdych Petra Bojanovová Tereza Borlová Alžběta Dvořáková Kateřina Eršilová Martin Grosman Žaneta Hanušová Marta Havlíčková Hana Hlubučková Alena Horecká Jan Jelínek Petr Karban Lenka Klimtová Jiří Karásek Šárka Lenertová Veronika Luňáková Lucie Mužíčková Adéla Němečková Jiří Novotný Tereza Péková Jelena Potylková Zuzana Řebíčková Jiří Růžička Kateřina Šípová Nicola Špicarová Petra Stránská Iveta Táborová Barbora Vymazalová

JIŘÍ NOVOTNÝ – Ręka – najdoskonalsze narzędzie, łubek na palec, mosiądz/ Ruka nejdokonalejší nástroj, dlahy na prsty, mosaz

DESIGN

DESIGN

Słowo „design” ma wiele znaczeń, może też łączyć

Design může znamenat a spojovat mnoho různých

w sobie wiele rzeczy. Jest to pojęcie szerokie,

věcí. Je to široký pojem, který zasahuje do mnoha

obejmujące liczne dziedziny życia. Zacznijmy od

oblastí našeho života. Na začátek jen pár slov

paru słów wyjaśnienia na temat pochodzenia

k původu slova DESIGN.

tego terminu. Do języka czeskiego dostał się on z języka angielskiego i oznacza tyle, co projekt,

Slovo design přišlo z angličtiny a znamená návrh,

projektowanie. W języku czeskim słowo zadomowiło

navrhovat, v češtině zdomácněl až ve 2.polovině

się dopiero w drugiej połowie XX wieku, wcześniej

20. století, do té doby se užíval termín „průmyslové

używano określenia „průmyslové výtvarnictví”

výtvarnictví“, toto spojení vymezovalo jen malou

(wzornictwo przemysłowe), które miało jednak

oblast působnosti (navrhování strojů, nástrojů,

węższe znaczenie – projektowanie maszyn,

oděvů, nábytku).

narzędzi, odzieży, mebli.

Původně je slovo design odvozeno z latinského slova de-signare, což znamená označit, vyznačit.

Słowo design pochodzi z łacińskiego słowa de-

Výstižnější termín pro to, co design zahrnuje, by

signare, oznaczającego określać, wskazać.

mohl být i řecký pojem kalokagathia (kalos – krásný,

Terminem trafniejszym, oddającym znaczenie

kai – spojka a, agathos – dobrý) , toto slovo vyjadřuje

designu, mogłoby być greckie kalokagathia (kalos

spojení krásného a dobrého. Kalokagathia byla

– „piękny”, kai – spójnik „i”, agathos – „dobry”),

nejčastěji aplikována na člověka, bylo to ideální

wyrażające połączenie piękna i dobra. Kalokagathia

spojení fyzické a duševní krásy, pokud člověk není

odnosiło się najczęściej do człowieka, było to idealne

krásný i uvnitř, pak zůstává jen prázdným džbánem.

połączenie piękna fizycznego i duchowego, bo jeśli

S designem je to stejně jako s lidmi, prostor nebo

człowiek nie jest piękny również wewnątrz, to jest

předmět také musí být krásný a dobrý. Dobrý

tylko pustym dzbanem. Z designem zaś jest jak

můžeme přeneseně chápat jako funkční, kvalitně

z ludźmi – przestrzeń lub przedmiot też muszą być

zpracovaný. Design spojuje estetickou a funkční

piękne i dobre. Ową „dobroć” możemy rozumieć jako

složku, je to něco mezi uměním, řemeslem, využitím

przenośnię dla „funkcjonalności” i „jakości”. Design

nových výrobních postupů, aplikací vědy, životní

łączy w sobie estetykę i funkcjonalność, jest to coś

filozofií a vyprávěním příběhu. Kdyby se angličtina

między sztuką, rzemiosłem, wykorzystaniem nowych

inspirovala řečtinou, byl by tento příspěvek

procesów produkcyjnych, aplikacją nauki, filozofii

o „kalagátě“ (během doby by došlo ke zkrácení tak

życiowej a opowiadaniem opowieści. Gdyby angielski

dlouhého slova). Ačkoli kalagáta lépe vystihuje to, co

inspirował się greką, tekst ten poświęcony by był

design znamená a přináší, postrádá některé kvality,

„kalagacie” (bo z czasem doszłoby do skrócenia zbyt

které má slovo design. Slovo design vypadá i zní

długiego słowa). Lecz choć kalagata lepiej oddaje to,

designově.

o co w designie chodzi i co on oznacza, to brak jej pewnych cech designu. Słowo design brzmi

Člověk vyrábí předměty ke své potřebě. Můžeme

i wygląda designersko.

říct, že v současné době jsme designem doslova

Człowiek tworzy przedmioty, żeby zaspokoić swoje

obklopeni, design ovlivňuje kvalitu našeho života,

potrzeby. Możemy stwierdzić, że jesteśmy dziś

je součástí našeho prostředí, naší kultury. Design

dosłownie otoczeni przez design, który wpływa

nás ovlivňuje během různých činností – při práci,

12.

na jakość naszego życia, jest częścią naszego

odpočinku, cestování. Design pokrývá nejrůznější

otoczenia, naszej kultury. Wykonując różne

oblasti použití – od psacích potřeb (i tužku musel

czynności, jesteśmy pod wpływem designu –

někdo navrhnout) přes domy, zahrady, židle, auta,

podczas pracy, odpoczywając, podróżując. Dotyczy

skleničky, šroubováky, obálky časopisů, webové

on różnych dziedzin – poczynając od artykułów do

prezentace a další.

pisania (długopis też ktoś musiał zaprojektować), przez domy, ogrody, krzesła, samochody,

Design se stává důležitým s příchodem průmyslové

szklanki, śrubokręty, okładki czasopism, po strony

revoluce na konci 18. století, nastává posun od

internetowe.

řemesla, ruční výroby v manufakturách k hromadné tovární velkovýrobě, tím dochází k vzrůstající dělbě

Design zyskuje na znaczeniu wraz z początkiem

práce a větší specializaci, k oddělení procesu

rewolucji przemysłowej pod koniec XVIII wieku,

designu výrobku od samotné výroby. Dopad

kiedy następuje przejście od rzemiosła i produkcji

průmyslové revoluce na společnost byl rozsáhlý,

ręcznej w manufakturach do masowej produkcji

jedním z výsledků tohoto převratného procesu

na wielką skalę w fabrykach. Doszło wtedy do

bylo i zvýšení životní úrovně. Vyšší životní úroveň

większego podziału pracy – proces projektowania

vytváří prostor pro design, výrazně se rozšířil

produktu oddzielił się od procesu jego wytwarzania.

okruh lidí, který si může dovolit obklopit se hezkými,

Rewolucja przemysłowa miała ogromny wpływ

inspirativními předměty.

na społeczeństwo, bo jednym z jej efektów było

Na počátku 20. století začínají vznikat první

podniesienie jakości życia. Wyższa jakość życia

designérské skupiny, mladí avantgardní umělci se

z kolei tworzy odpowiednie warunki dla designu,

sdružují a zakládají dílny užitého umění.

w wyraźny sposób bowiem poszerza się krąg osób, które mogą sobie pozwolić na otaczanie się ładnymi

Výrobci z různých oblastí využívají stále častěji

i inspirującymi przedmiotami.

design k upoutání širšího spektra zákazníků,

Na początku XX wieku powstają pierwsze grupy

k odlišení svých výrobků. Jednoduše řečeno je

designerów, młodzi awangardowi artyści zaczynają

design využíván ke zvýšení prodeje. Z tohoto

ze sobą współpracować, zakładając pracownie

hlediska je kladen důraz na psychologickou

sztuki użytkowej.

složku designu. Při vývoji nových produktů nestačí uvažovat jen v rovině estetické a funkční, výrobek

Producenci z różnych dziedzin coraz częściej

musí zasáhnout koncového uživatele emocionálně,

korzystają z designu, żeby odróżnić swoje wyroby od

musí se stát předmětem jeho touhy, musí přinášet

wyrobów innych producentów i przyciągnąć w ten

radost z jeho používání, ať už se jedná o věci, které

sposób uwagę coraz szerszego wachlarza klientów.

používáme ze záliby, čistě pro radost nebo ty, které

Mówiąc krótko: design wykorzystywany jest do

nezbytně potřebujeme k životu.

podniesienia sprzedaży. Nacisk kładziony jest na

Design je vytvářen jednotlivci, tvůrčími

jego psychologiczną stronę. Tworząc nowe wyroby,

osobnostmi, kterým říkáme designéři. Designéři

nie należy kierować się jedynie estetyką

se mohou zaměřovat na jednotlivce, pak zastávají

i funkcjonalnością, produkt musi wpłynąć na emocje

individualistický postoj nebo na skupiny a pak

użytkownika, musi stać się przedmiotem pożądania,

hledají univerzální řešení. Designéři určují koncepci

jego użytkowanie musi sprawiać radość. Dotyczy to

nových produktů, jejich podobu, charakter. Jsou to

zarówno przedmiotów używanych z upodobania, jak

vizionáři a zároveň i praktici, kteří umí odhadnout

i takich, które są nam niezbędne do życia.

současné i budoucí potřeby společnosti a správně

13.

Design jest dziełem jednostek, twórców,

na ně reagují. Designéři hledají nová řešení,

których nazywamy designerami. Mogą oni swoją

inovují technologie výroby, zjednodušují produkty

twórczość kierować do jednostek, a więc mieć

i procesy jejich výroby, využívají nové materiály,

podejście indywidualistyczne, ale mogą także

překračují zažité formy. Jejich vize mají vliv na

pragnąć zwracać się do grup, szukając rozwiązań

úspěch nových výrobků, nákupní zvyklosti zákazníků,

uniwersalnych. Designerzy określają koncepcje

výrobní strategie, módní trendy. Designéři mohou

nowych produktów, ich formę i charakter.

do určité míry ovlivnit směr vývoje společnosti.

Są wizjonerami, ale jednocześnie praktykami

Hlavním úkolem současných designérů je brát na

umiejącymi odgadnąć aktualne i przyszłe potrzeby

zřetel ekologické aspekty výroby, dobu používání

społeczeństwa oraz w odpowiedni sposób na

výrobků a možnost jejich konečné likvidace. Mělo by

nie zareagować. Designerzy poszukują nowych

dojít k zjednodušení forem, zvýšení kvality výrobků,

rozwiązań, wprowadzają innowacje do technologii

odstranění zbytečností. Zbavit se šumu, který má

produkcji, upraszczają wyroby i procesy

negativní vliv na životní prostředí.

produkcyjne, wykorzystują nowe materiały,

Každý z nás, ať na úrovní designera, výrobce nebo

wykraczają poza tradycyjne formy. Ich wizje mają

spotřebitele, má možnost výběru, každý může

wpływ na sukces nowych produktów, zwyczaje

ovlivnit kvalitu našeho prostředí, naší kultury. Stačí

zakupowe klientów, strategie produkcji, trendy

ohleduplnost a uznání odpovědnosti.

mody. Designerzy mogą w pewnym stopniu wpływać na kierunki rozwoju społeczeństwa.

Hlavním cílem designu je zvýšit kvalitu

Głównym zadaniem współczesnych designerów jest

života.

uwzględnianie aspektów ekologicznych produkcji, okresu trwałości i możliwości likwidacji wyrobu.

Tradice průmyslového výtvarnictví má v Čechách

Formy powinny zostać uproszczone, zbyteczne

hluboké kořeny. České země, které byly součástí

elementy winny zniknąć a jakość produktu

Rakousko-uherské monarchie, byly nejvíce

wzrosnąć. Należy zlikwidować szumy, które

industrializovanou částí tohoto soustátí. V Čechách

negatywnie wpływają na otoczenie.

bylo koncentrováno zhruba 70% veškerého průmyslu. První průmyslová výstava v roce 1831,

Każdy z nas – czy to na poziomie designera,

která se konala v Praze, položila kriteria hodnocení

producenta czy użytkownika – powinien mieć

úspěšnosti výrobku. Hodnotil se vzhled výrobku,

możliwość wyboru, każdy może wpłynąć na jakość

jeho cenová dostupnost, užitečnost, přínos pro trh

naszego otoczenia, naszej kultury. Wystarczy

apod., tedy hodnotily se podobné vlastnosti designu

trochę odpowiedzialności.

jako dnes. Tak byly v Čechách položeny základy designu a výrobci, kromě schopných inženýrů,

Głównym celem designu jest podniesienie

hledali nadané výtvarníky - sochaře, malíře,

jakości życia.

architekty, aby splnili požadavky trhu. Poptávka byla po kvalitních, bezpečných, funkčních a vzhledných

Tradycja wzornictwa przemysłowego ma

produktech. Vývoj designu v českých zemích

w Czechach głębokie korzenie. Ziemie czeskie były

pokračoval i po skončení první světové války, kdy

najbardziej uprzemysłowioną częścią monarchii

došlo ke vzniku samostatného československého

austro-węgierskiej. W Czechach skoncentrowało

státu.

się około 70% całego przemysłu. Pierwsza

Období první republiky (československý stát

wystawa przemysłowa w 1831 roku, która odbyła

v období 1918 až 1939) je spojeno s několika

14.

mimořádnými osobnostmi, které svou tvorbou się w Pradze, wyznaczyła kryteria oceny jakości

přesáhly hranice české kotliny a získaly světové

produktu. Oceniało się jego wygląd, dostępność

renomé. Jedním z nich byl architekt Jan Vaněk,

cenową, użyteczność, korzyść dla rynku itd. Były to

který vytvořil pokrokovou koncepci interiérové

właściwości designu podobne do dzisiejszych.

tvorby a nábytkového designu, spolupracoval s Le

W ten sposób w Czechach położono fundamenty

Corbusierem, Ludwigem Miesem van der Rohe

pod design, a producenci, żeby sprostać

anebo Adolfem Loosem. Jeho firma Standard

wymaganiom rynku, oprócz zdolnych inżynierów,

bytová společnost spolupracovala na vybavení

zaczęli szukać uzdolnionych artystów – rzeźbiarzy,

interiéru vily Tugendhat v Brně (od Miese).

malarzy, architektów. Poszukiwane były wyroby wysokiej jakości, bezpieczne, funkcjonalne i ładne.

Další výraznou postavou byl již zmíněný Adolf Loos,

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej, kiedy

k vrcholným dílům jeho tvorby patří Müllerova vila,

powstała niepodległa Czechosłowacja, design na

představuje neobvyklý koncept interiéru, prolínání

ziemiach czeskich rozwijał się dalej. Okres pierwszej

a navazování prostor ve funkcionalistické kostce.

republiki (Czechosłowacja w latach 1918 – 1939)

Na realizaci interiéru se podílel opět Jan Vaněk.

związany był z kilkoma ważnymi postaciami, które

Výraznou postavou meziválečného designu je

swoją twórczością wykraczały poza granice Czech,

Jindřich Halabala, jehož působení je spojeno s U.P.

zyskując światową renomę. Jedną z tych postaci

závody (U.P. - umělecko průmyslové) v Brně, které

był architekt Jan Vaněk, który stworzył nowoczesną

sériově vyráběly nábytek. U.P. závody patřily v té

koncepcję projektowania wnętrz i mebli.

době ke špičce v rámci celé Evropy

Współpracował z Le Corbusierem, Ludwigiem

a byly zárukou kvality a vysokého vkusu. Koncepce

Miesem van der Rohe i Adolfem Loosem. Jego

nábytku vycházející z ateliéru Jindřicha Halabaly

firma Standard bytová společnost współpracowała

spojovala funkcionalismus a zároveň ladné tvary

przy wyposażeniu wnętrz willi Tugendhatów w Brnie

Art Deca. Navržený nábytek měl být elegantní,

(autorstwa L. Miesa).

vysoce funkční, skladný, mobilní, variabilní a zároveň

Kolejną wyrazistą postacią był wspomniany już Adolf

cenově dostupný. Sériová výroba v jeho pojetí určitě

Loos, do którego szczytowych osiągnięć należy

nemůže být spojená s tuctovostí, šlo o to, přiblížit

Willa Müllerów (w Pradze – przyp. tłum.). Jest ona

kvalitní nábytek co nejširším vrstvám.

przykładem niezwykłej koncepcji wnętrza, w którym pomieszczenia przecinają się i nawzajem do siebie nawiązują w funkcjonalistycznej kostce. I znów w realizacji wnętrz uczestniczył Jan Vaněk. Wybitną postacią międzywojennego designu jest też Jindřich Halabala, którego działalność związana jest z produkującymi seryjne meble zakładami wzornictwa przemysłowego U.P. závody w Brnie. Należały one wówczas do europejskiej czołówki, będąc gwarancją jakości i smaku. Koncepcja mebli z pracowni Jindřicha Halabaly łączyła funkcjonalizm

fotel tapicerowany Mebel seryjny, U.P. závody – Jindřich Halabala Sériový nábytek U.P. závody – Jindřich Halabala

i harmonijne kształty Art Deco. Zaprojektowane meble miały być eleganckie, funkcjonalne, wygodne do przechowywania, zróżnicowane i jednocześnie

Během druhé světové války došlo k přerušení práce

dostępne cenowo. Produkcja seryjna w jego pojęciu

průmyslových výtvarníků a tato přestávka víceméně

15.

nie mogła być związana z tuzinkowością. Celem było

trvala až do začátku 60. let 20. st.

przybliżenie wysokiej jakości mebli jak najszerszemu kręgowi odbiorców.

Design 60. let byl u nás stejně jako ve zbytku Evropy

W czasie drugiej wojny światowej doszło do przerwy

ovlivněn euforií z kosmických letů, popularitou

w pracach projektantów przemysłowych, która

umělých hmot. Typické jsou oblé organické

potrwała aż do początku lat 60. XX wieku.

tvary a pastelové barvy. Světová výstava EXPO

Design lat 60. znalazł się w Czechach, podobnie jak

1958 v Bruselu znamenala obrovský úspěch,

w reszcie Europy, pod wpływem euforii wywołanej

Československo získalo celou řadu ocenění.

lotami  kosmicznymi i popularnością tworzyw

Stanislav Libenský se svojí manželkou Jaroslavou

sztucznych. Typowe były obłe organiczne formy

Brychtovou získali cenu Grand Prix za jejich společný

i pastelowe kolory. Wystawa Światowa EXPO 1958

exponát – plastiku s barevnými zoomorfními

w Brukseli zakończyła się ogromnym sukcesem,

kameny, další ocenění bylo věnováno tvůrcům

Czechosłowacja zdobyła wiele nagród. Stanislav

polyekranu či Laterny Magici. Vše bylo završeno

Libenský ze swoją żoną Jaroslavą Brychtovą

absolutním vítězstvím československého pavilonu.

otrzymali nagrodę Grand Prix za wspólny eksponat

Krásné designové kousky, které zazářily v Bruselu,

– rzeźbę z kolorowymi zoomorficznymi kamieniami,

byly pro běžné spotřebitele nedostupné. Mezi

kolejne nagrody powędrowały do twórców

výrobky, které reprezentují český design 60.let

poliekranu i Laterna Magica. Wszystko zwieńczone

můžeme počítat kabelkový tranzistor Tesla T58-

absolutnym zwycięstwem czechosłowackiego

Mir od designéra Bohuslava Míry, televizor s oblým

pawilonu. Piękne designerskie przedmioty, które

dřevěným rámem Tesla Jantar, skořepinovou

zajaśniały w Brukseli, były dla zwykłego człowieka

židli na drátovém (nebo ve variantě kombinované

niedostępne. Wśród wyrobów reprezentujących

se dřevem) podnoží od Miroslava Navrátila

czeski design lat 60. wymieńmy tranzystor

(inspiroval se tvarováním plastů u Eamsových) nebo

Tesla T58-Mir „do torebki” autorstwa designera

sklolaminátové, uvnitř čalouněné křeslo s kovovým

Bohuslava Míry, telewizor o obłej drewnianej ramie

podnožím od Jaroslava Šusty. Designové výrobky vznikaly především ve výrobních družstvech. K pokrokovým designérům a výrobcům nábytku patřila brněnská VNP (Vývoj nábytkářského průmyslu), n.p. UP závody Rousínov a Interiér Praha. Pro české prostředí této éry je typická hromadná výstavba panelových domů, stěhování do unifikovaných malometrážních bytů s minikoupelnou a toaletou natěsnanými v umakartovém jádře a plechovou kuchyňskou linkou. ÚBOK (Ústav oděvní a bytové kultury) tehdy pracoval na experimentu,

Krzesło autorstwa Miroslava Navrátila Skořepinová židle od Miroslava Navrátila

jak moderně, účelně, vyváženě a s lehkostí vyřešit bydlení na tak malém prostoru. Výsledkem

Tesla Jantar, krzesło w kształcie skorupki na

experimentu byl návrat k meziválečné koncepci

nóżkach z drutu (lub w wersji łączonej z drewnem)

sektorového nábytku, který se skládal z několika

autorstwa Miroslava Navrátila (inspirował się

typů unifikovaných skříněk různé výšky, šířky

plastikowymi krzesłami Eamsów) albo wykonane ze

a hloubky, které si mohli lidé sestavit dle libosti.

16.

szkłolaminatu, w środku tapicerowane, fotele

Ukázkově řešené byty byly představeny např.

z metalowymi nogami Jaroslava Šusty.

na pražském sídlišti Invalidovna.



Duch socialistické doby je cítit z děl významné

Produkty designerskie powstawały przede

architektonické dvojice - Věry a Vladimíra

wszystkim w spółdzielniach produkcyjnych.

Machoninových, své plány realizovali především

Do nowoczesnych designerów i producentów

v 60. a 70. letech. Jejich tvorba je reprezentována

mebli należała brneńska firma VNP (Vývoj

obchodním domem Kotva v Praze, jež má

nábytkářského průmyslu), państwowe zakłady UP

hexagonální strukturu, volné průhledy skrz celá

závody Rousínov i Interiér Praha. Dla czeskiego

podlaží a kovový plášť. Další významnou stavbou

środowiska tamtych czasów typowe jest zakrojone

je hotel Thermal v Karlových Varech, včetně

na szeroką skalę budownictwo mieszkaniowe

reprezentativního interiéru nebo DBK (Dům bytové

z  wielkiej płyty, przeprowadzki do zunifikowanych

kultury) v Praze.

małometrażowych mieszkań z blaszanymi ciągami kuchennymi i miniłazienkami, i ubikacjami

V roce 1969 získal Karel Hubáček (jako jediný

wtłoczonymi w skonstruowany z płyt laminatowych

architekt v České republice) cenu Augusta Perreta

rdzeń. ÚBOK (Ústav oděvní a bytové kultury

od Mezinárodní unie architektů za svůj návrh

– Instytut Kultury Odzieżowej i Mieszkaniowej)

televizního vysílače a hotelu na Ještědu

prowadził wtedy badania, jak nowocześnie,

u Liberce. Hotel s vysílačem představuje dokonalou

funkcjonalnie, z zachowaniem równowagi i lekkości

souhru tvaru budovy a její funkce, stavba ve

rozwiązać kwestię mieszkania na tak małej

tvaru rotačního hyperboloidu navazuje na svah

powierzchni. Efektem eksperymentu był powrót

hory a horu opticky dokončuje, jde o klasickou

do międzywojennej koncepcji mebli modułowych,

ukázku architektury souznící s přírodou. Stavba

składających się z kilku typów zunifikowanych szafek

vysílače a hotelu započala v roce 1963, slavnostní

różnej wysokości, szerokości i głębokości, które

otevření proběhlo o deset let později v roce 1973

można było łączyć wedle upodobania. Przykładowe

. K podtržení atmosféry Ještědu přispěla realizace

aranżacje mieszkań prezentowane były między

plastiky z taveného skla na nosném betonovém válci

innymi na praskim osiedlu Invalidovna.

uprostřed Ještědu, dílo evokuje roj meteorů a jejich

Duch socjalizmu widoczny jest w dziełach znanej

dopad na zem, autory jsou již zmíněná umělecká

pary architektów – Věry i Vladimíra Machoninów,

dvojice Stanislav Libenský a Jaroslava Brychtová.

którzy swoje projekty realizowali głównie w latach

Pro 70. léta je typické masové pronikání televize do

60. i 70. XX wieku. Przykładem ich twórczości jest

většiny domácností. V roce 1976 vlastnilo televizi

dom towarowy Kotva w Pradze, o heksagonalnej

98% domácností. Uspořádání nábytku v obývacím

strukturze i swobodnych prześwitach przez

pokoji bylo podřízeno umístění televizní obrazovky.

całe piętra i metalowy płaszcz. Kolejnym takim

Ta byla začleněna do stále oblíbené sektorové

budynkiem jest hotel Thermal w Karlowych Warach,

sestavy nebo nábytkové stěny. Masově rozšířená

gdzie ciekawe są też reprezentacyjne wnętrza,

byla nábytková sestava Universal, kterou vyráběly

oraz DBK (Dům bytové kultury – Dom Kultury

UP závody Rousínov od roku 1971. Universal přetrval

Mieszkaniowej) w Pradze.

na českém trhu neuvěřitelných 20 let a stal se tak celosvětovou špičkou co do počtu vyrobených kusů.

W 1969 roku Karel Hubáček (jako jedyny architekt

K připomínkám 70. let patří také barevné luxfery,

w Czechach) zdobył nagrodę Auguste’a Perreta

sifonová láhev a skleničky z lisovaného skla nebo

przyznawaną przez Międzynarodową Unię

skleničky vsazené do barevných plastových kalíšků.

17.

Architektów za projekt nadajnika telewizyjnego

Design 80. let v Československu nepřinesl mnoho

i hotelu na szczycie Jeszted koło Liberca. Hotel

nového a navázal na trendy 70. let. Zajímavé

z nadajnikiem stanowią doskonały przykład zgrania

designové návrhy pronikaly do sériové výroby

kształtu budowli z jej funkcją. Obiekt w kształcie

jen sporadicky, prioritou byla úsporná řešení.

hiperboloidy obrotowej nawiązuje do zboczy

Velkovýroba nábytkových stereotypů velmi pomalu

wzgórza, wizualnie je wieńcząc. Jest to klasyczny

reagovala na nové potřeby, rostoucí nároky

przykład architektury harmonizującej z przyrodą.

spotřebitelů. Snad jediným reprezentantem

Budowę nadajnika i hotelu rozpoczęto w 1963 r.,

českého designu v individualistickém pojetí, který

uroczyste otwarcie odbyło się dziesięć lat później,

zaujal i za hranicemi Československa, byl ateliér

w 1973 roku. Atmosferę Jesztedu dodatkowo

Atika (založen 1987), v jehož čele stál Jiří Pelcl.

podkreśliła realizacja rzeźby odlanej ze szkła na

Postmoderna dorazila do Čech. Atika představovala

nośnym walcu z betonu pośrodku Jesztedu. Dzieło

netradiční přístup k tvorbě nábytku, osvětlovacích

przypomina rój meteorów i ich upadek na ziemię.

těles, mís, pohárů a dalších předmětů. Společným

Autorami jest wspomniana już para artystów –

rysem návrhů je inspirace přírodou, expresivní

Stanislav Libenský i Jaroslava Brychtová.

tvarosloví, vtip a nadsázka.

Dla lat 70. typowe jest masowe przenikanie telewizji do większości domów. W 1976 roku

Proměna společnosti po revoluci v roce 1989

telewizory posiadało 98% gospodarstw domowych.

a otevření se světu mělo podstatný vliv na český

Umeblowanie głównego pokoju mieszkania

design. Na počátku 90. let se designérská tvorba

podporządkowane było umiejscowieniu telewizora,

začala vzpamatovávat a reagovat na technologické

który stawał się częścią ciągle popularnych

novinky a inspirační trendy v Evropě. Pro design

mebli modułowych lub meblościanek. Na skalę

90. let je typický humor a nadsázka, použití

masową popularny były komplet mebli Universal,

nových materiálů – korian a perspex, využití

produkowany przez UP závody Rousínov od 1971

nových technologií, např. laser. V roce 1989 se

roku. Utrzymał się on na czeskim rynku aż 20

z emigrace vrátil Bořek Šípek, výrazná osobnost –

lat, stając się tym samym ogólnoświatowym

architekt, designér, sklářský mistr a filozof. V roce

rekordzistą pod względem liczby sprzedanych

1990 byl jmenován profesorem architektury

sztuk. Z produktów lat 70. warte wspomnienia

a designu na Vysoké škole uměleckoprůmyslové

są też kolorowe luksfery, syfony i szklanki ze szkła

v Praze a přispěl tak k formování nové generace

prasowanego oraz szklanki wkładane do kolorowych

designérů. Jeho tvorbu lze snadno rozpoznat, je

plastikowych koszyczków. Czechosłowacki design lat 80. nawiązywał do lat 70. i nie przyniósł wiele nowego. Ciekawe projekty tylko sporadycznie przedostawały się do produkcji seryjnej, priorytetem była oszczędność. Produkcja masowa stereotypowych mebli bardzo powoli reagowała na nowe potrzeby i rosnące wymagania użytkowników. Jedynym chyba reprezentantem czeskiego designu o podejściu indywidualistycznym, który przyciągnął uwagę opinii publicznej również

Bohuslav Horák, Kanapa Więdnący liść, Atika Pohovka Tlející list/ Atika

poza granicami Czechosłowacji, była powstała

18.

w 1987 roku pracownia Atika. Na jej czele stał

moderní, hravá a nechybí jí vtip. Připomeňme si

Jiří Pelcl. Postmodernizm dotarł do Czech. Atika

například křeslo Motýl 100 nebo lustr Slunce.

charakteryzowała się nietradycyjnym podejściem do

Atmosféru jeho originálních realizací lze nasát

projektowania mebli, świateł, mis, pucharów

v restauraci Arzenal v Praze, která spojuje thajsou

i innych przedmiotów. Cechą wspólną projektów jest

kuchyni a zároveň funguje jako designový showroom

inspirowanie się naturą, ekspresyjna forma, dowcip

jeho děl. Bořek Šípek má řadu významných realizací

i wyolbrzymienie.

i za hranicemi České republiky, např. návrh interiéru butiku Karla Lagerfelda v Paříži. V současné době

Ogromny wpływ na czeski design miała przemiana

je děkanem fakulty architektury na Technické

społeczeństwa po przewrocie w 1989 roku

Univerzitě v Liberci.

i otwarcie się na świat. Na początku lat 90.

V roce 1990 zahájilo svou činnost designérské

twórczość designerska zaczęła się odradzać

studio Olgoj Chorchoj, jehož hlavními představiteli

i reagować na nowości technologiczne oraz

jsou Michal Froněk a Jan Němeček. Zaměření

inspiracje z Europy. Dla designu lat 90. typowy

studia je obsáhlé, zabývá se návrhy šperků,

jest humor i przesada, wykorzystanie nowych

skleněných předmětů, překližkových konferenčních

materiałów – corianu i pleksi, oraz nowych

stolů, vyrobených bezodpadovou technologií,

technologii, np. lasera. W 1989 roku z emigracji

světelných objektů až po realizace komplexních

wrócił Bořek Šípek – architekt, designer, mistrz

interiérů. Mezi designové ikony patří kolekce

szklarstwa i filozof. W 1990 roku został mianowany

karbonových stolů a mís, které jsou dnes ve sbírce

profesorem architektury i designu w Wyższej Szkole

Metropolitního muzea v New Yorku nebo lustr Tube

Artystyczno-Przemysłowej w Pradze (Vysoká škola

vyrobený z trubek laboratorního skla. Typickým

uměleckoprůmyslová), dzięki czemu udało mu się

rysem jejich návrhů je zaměření na pokrokové

ukształtować nową generację designerów. Jego

technologické postupy.

twórczość jest łatwo rozpoznawalna, nowoczesna

K předním osobnostem českého designu patři

i dowcipna – wymieńmy na przykład fotel Motyl

renomovaná architektka a designéra Barbora

100 czy żyrandol Slunce („Słońce”). Atmosferę

Škorpilová. V roce 1996 založila se svým

jego oryginalnych prac poznać można w restauracji

spolužákem Janem Nedvědem ateliér Mimolimit.

Arzenal w Pradze, która serwując kuchnię tajską,

Studio se zabývá především návrhy interiérů hotelů

jest jednocześnie miejscem, gdzie można podziwiać

a restaurací, za všechny jmenujme hotel Yasmin

jego dzieła. Bořek Šípek ma na swoim koncie wiele

v Praze nebo síť kaváren Emporio Café. Jedním

wybitnych realizacji także za granicą, zaprojektował

z nejvýznamnějších, ale ještě nedokončených

na przykład wnętrza butiku Karla Lagerfelda

projektů je hotel Hilton v Mongolsku. Jejich interiéry

w Paryżu. Obecnie jest dziekanem Wydziału

balancují mezi puristickými tvary a expresivní

Architektury Uniwersytetu Technicznego w Libercu.

výzdobou, výsledkem je působivý, originální interiér.

W 1990 roku działalność rozpoczęło także studio

Bára Škorpilová se věnuje i návrhům šperků

designerskie Olgoj Chorchoj, którego głównymi

z netradičních materiálů (titan, dural, perspex),

przedstawicielami są Michal Froněk i Jan Němeček.

osobitý design nese série váz z postříbřeného

Obszar ich zainteresowań jest duży, studio

a litého skla. V současné době se zaměřuje na

zajmuje się projektowaniem biżuterii, szkła, stołów

návrh zařízení a doplňků do dětského pokoje, projekt

konferencyjnych ze sklejki, wyprodukowanych

byl představen pod názvem BYBY.

w technologii bezodpadowej, lamp aż po Maxim Velčovský vstoupil do světa designu koncem

kompleksowe realizacje wnętrz. Do designerskich

19.

ikon należy kolekcja stołów z włókien węglowych

90. let ještě během svého studia na Vysoké škole

i misek, które dziś znajdują się w zbiorach

uměleckoprůmyslové s keramickou mísou ve tvaru

Metropolitan Museum w Nowym Jorku oraz

České republiky, porcelánovým kelímkem Pure,

żyrandol Tube wykonany z rurek ze szkła

který je reakcí na konzumní plastový kelímek,

laboratoryjnego. Typową cechą ich projektów

který nic nevydrží, použitím kvalitního materiálu

jest wykorzystanie nowoczesnych procesów

jej povýšil na českou designovou ikonu. Jeho váza

technologicznych.

ve tvaru holínky dodnes patří mezi jeho nevtipnější návrhy. V roce 2002 založil společně s Jakubem

Do czołowych postaci czeskiego designu należy

Berdychem studio Qubus Design. Hlavní myšlenkou

znana architekt i projektantka Barbora Škorpilová.

bylo vytvořit netradiční design shop, který by

W 1996 roku wraz z Janem Nedvědem, swoim

prezentoval jejich průraznou tvorbu a také vytvořil

kolegą ze studiów, założyła pracownię Mimolimit,

prostor pro díla jiných českých designérů, která

zajmującą się przede wszystkim projektowaniem

mají podobný náboj. Jejich návrhy pro Qubus se

wnętrz hoteli i restauracji. Z wielu realizacji

zaměřují na hravý design skleněných a keramických

wymieńmy hotel Yasmin w Pradze oraz sieć

výrobků. Dalším významným počinem Maxima

kawiarni Emporio Café. Jednym z najlepszych,

Velčovského bylo navázání na tradici Spojených

ale jeszcze niedokończonych projektów, jest hotel

uměleckoprůmyslových závodů podle vzoru

Hilton w Mongolii. Ich wnętrza balansują między

Jindřicha Halabaly. Nové UP závody představily na

purystycznymi kształtami a pełnymi ekspresji

Designbloku v roce 2007 svoji první kolekci nábytku,

zdobieniami. W efekcie powstaje zwracające

která vznikla pod vedením kreativního ředitele

uwagę, oryginalne wnętrze. Bára Škorpilová zajmuje

Maxima Velčovského. Nová, moderní nábytkářská

się też projektowaniem biżuterii z nietradycyjnych

firma představuje spojení kvalitního českého

materiałów (tytan, dural, pleksi). Charakterystyczny

designu a řemeslné výroby. Dalšími designéry pro

design ma seria wazonów z posrebrzanego

UP závody jsou Jiří Pelcl, Olgoj Chorchoj, Klára

i odlewanego szkła. Obecnie poświęca się

Šípková, Jan Padrnos. V roce 2008 otevřel Qubus

projektowaniu wyposażenia i dodatków do pokoju

galerii moderního umění DOX by Qubus, která je

dziecinnego, projekt został zaprezentowany pod

součástí Centra Dox Prague. V galerii je možné

nazwą BYBY.

shlédnout expozici toho nejlepšího ze současného českého designu.

Pod koniec lat 90. w świecie designu pojawił się Maxim Velčovský, wtedy jeszcze student Wyższej Szkoły Artystyczno-Przemysłowej. Zaprezentował ceramiczną miskę o kształcie Republiki Czeskiej oraz porcelanowy kubeczek Pure, będący reakcją na mało wytrzymałe kubeczki z plastiku. Dzięki wykorzystaniu wysokiej jakości materiału przekształcił je w ikonę czeskiego designu. Do najbardziej dowcipnych projektów Velčovskiego

Maxim Velčovský, Kubeczek Pure Kelímek Pure

należy wazon w kształcie kalosza. W 2002 roku Velčovský wspólnie z Jakubem Berdychem założył studio Qubus Design. Główną ideą było stworzenie

K mladé generaci designérů dále patří Radim

nietradycyjnego designerskiego sklepu, który

Babák a jeho sofa SSS!, jež představuje kombinaci

20.

prezentowałby ich przebojową twórczość a także

geometrických forem s akcentní barevností

dawał przestrzeń innym czeskim designerom

čalounění, Jerry Koza se svým organicky

o podobnym ładunku energii. Projektując dla

tvarovaným křeslem Kotrmelec, Jan Čtvrtník,

Qubusa koncentrują się na dowcipnym designie

který navrhuje spotřebiče pro Electrolux, René

szklanych i ceramicznych przedmiotów. Kolejnym

Šulc a jeho známá pohovka Chaise-Longue , Lucie

ważnym przedsięwzięciem Maxima Velčovskiego

Koldová s jejími drzými bedýnkami (Cheeky Boxes)

było nawiązanie do tradycji zakładów Spojené

inspirovanými českým kubismem a řada dalších.

uměleckoprůmyslové závody na wzór Jindřicha Halabaly. Nowe UP závody zaprezentowały swoją

V současné době ve spojení s designem nelze

pierwszą kolekcję mebli na Designbloku w 2007

hovořit o jednotném stylu, inspirativních podnětů

roku. Maxim Velčovský pełnił przy jej powstawaniu

je mnoho, může za to globalizace, medializace,

funkcję dyrektora kreatywnego. Nowa i nowoczesna

internet a cestování.

firma meblarska stanowi połączenie dobrego czeskiego designu i produkcji rzemieślniczej.

Na důležité počiny v českém designu má za cíl

Innymi designerami pracującymi dla UP závody

upozornit každoroční udělování prestižních cen

są Jiří Pelcl, Olgoj Chorchoj, Klára Šípková, Jan

Czech Grand Design (letos proběhl 5. ročník),

Padrnos. W 2008 roku Qubus otworzył galerię

oceněnými designéry roku se stali Olgoj Chorchoj,

sztuki nowoczesnej DOX by Qubus, będącą częścią

před nimi např. Maxim Velčovský nebo Jan Čtvrtník.

Centrum Dox Prague. W galerii można zobaczyć

Na novinky z prostředí českého designu od roku

wystawę najlepszych eksponatów współczesnego

1999 upozorňuje akce Designblok. Na jeden říjnový

czeskiego designu.

týden se ulice v centru Prahy, kde jsou soustředěny obchody a galerie se současným designem,

Do młodej generacji designerów należy też Radim

promění v designová centra plná inspirativních

Babák z jego sofą SSS!, będącą połączeniem form

novinek, originálních výstav a premiér začínajících

geometrycznych z akcentami kolorystycznymi

designérů. Během tohoto týdne osobně potkáváte

tapicerki, Jerry Koza z fotelem „Kotrmelec”

designéry, což přispívá k porozumění nových

o organicznych kształtach, Jan Čtvrtník,

myšlenek a vizí, odkrývá se příběh stojící za vznikem

projektujący sprzęty dla firmy Electrolux, René

některých kousků. Na Designbloku jsou samozřejmě

Šulc i jego znana kanapa Chaise-Longue, Lucie

představeny i novinky renomovaných zahraničních

Koldová z „bezczelnymi pudełkami” (Cheeky Boxes)

značek. Jedná se o nejdůležitější a největší

inspirowanymi czeskim kubizmem i wielu innych.

přehlídku designu v České republice. Za novinkami

Mówiąc o designie nie można dziś mówić

světového designu již není nutné jezdit do Londýna

o jednolitym stylu. Dzięki globalizacji, medializacji,

nebo Vídně.

internetowi i podróżom pojawia się wiele źródeł



inspiracji.

Budoucnost českého designu je optimistická, je podpořena volností, tvůrčí svobodou a prostorem pro experimenty.

W celu zwrócenia uwagi na ważne wydarzenia w dziedzinie czeskiego designu zaczęto przyznawać doroczne nagrody Czech Grand Design (w tym

Andrea Ondrejová v Liberci, únor 2011

roku po raz piąty). Designerami roku zostali Olgoj Chorchoj, przed nimi np. Maxim Velčovský i Jan Čtvrtník.

21.

Na nowości w czeskim designie ma zwrócić uwagę Designblok, impreza organizowana od roku 1999 a odbywająca się zawsze w październiku. Na cały tydzień ulice w centrum Pragi, gdzie skupione są sklepy i galerie ze współczesnym designem, zmieniają się w designerskie centrum pełne inspirujących nowości, oryginalnych wystaw i premier początkujących projektantów. Podczas Designbloku można osobiście spotkać się z designerami, co pomaga w zrozumieniu nowych Křehký Bořek Šípek Lampa ścienna Light / Nástĕnné osvĕtlení Light

idei i wizji. Odkryte zostają historie stojące za powstaniem pewnych przedmiotów. Podczas Designbloku prezentowane są też oczywiście nowości z zagranicy. Jest to największa i najważniejsza wystawa designu w Czechach, dzięki której nie trzeba już jeździć do Londynu czy Wiednia, żeby zapoznać się z tym, co nowego pojawiło się ww światowym designie. Przyszłość czeskiego designu jest optymistyczna, panuje bowiem wolność, swoboda twórcza i przestrzeń do eksperymentowania.

JIŘÍ KARÁSEK - Zabawa ze szkłem - Spirala 2010 – 11 / Hra se sklem - Spirála 2010 - 11

Andrea Ondrejová Liberec, luty 2011 r.

22.

23.

24.

WSPÓŁCZESNY STUDENCKI DESIGN BIŻUTERII I

SOUČASNÝ STUDENTSKÝ DESIGN ŠPERKŮ

JEGO ZAKORZENIENIE W HISTORII

A JEHO HISTORICKÉ KOŘENY





Projektowanie i wyrób biżuterii ma

Navrhování a výroba šperků má na

w północno-zachodnich Czechach stosunkowo

severu Čech poměrně starou tradici. Již od počátku

długie tradycje. Już w początkach XVIII wieku na

18. století se na nedalekém Turnovsku po vzoru

terenie Ziemi Turnovskiej zaczęto produkować

italských Benátek začaly vyrábět

i szlifować, idąc śladem Wenecji, „sztuczne kamyki”

a brousit kameny ze skleněné kompozice, ale

ze szkła weneckiego. Zajęto się też obróbką

také pravé polodrahokamy, které se v nedalekém

prawdziwych kamieni półszlachetnych, które

okolí nalézaly. Ty se pak buď dále prodávaly

znajdywano w najbliższej okolicy. Niektóre później

pomocí překupníků do celé tehdejší Evropy nebo

sprzedawano za pośrednictwem handlarzy

se přímo na Turnovsku zasazovaly do šperků.

w całej Europie, niektóre zaś na miejscu oprawiano,

V tomto českém prostředí vznikla v  r. 1885

tworząc biżuterię. W 1885 roku powstała tu

také specializovaná uměleckoprůmyslová škola

wyspecjalizowana szkoła rzemiosł artystycznych,

pro vzdělávání mladých řemeslníků ve zlatnictví,

kształcąca młodych rzemieślników w jubilerstwie,

klenotnictví, stříbrnictví a broušení kamenů.

złotnictwie, srebrze i szlifowaniu kamieni.





na rozdíl od převážně českého Turnovska nacházelo

W drugiej połowie XVIII wieku szybki

Taktéž na nedalekém Jablonecku, které se

rozwój produkcji koralików ze szkła nastąpił także

v podhůří Jizerských hor s většinou obyvatelstva

w niedalekiej Ziemi Jabloneckiej, leżącej na terenie

německé národnosti, se v druhé polovině 18.

przedgórza Gór Izerskich. W odróżnieniu od Ziemi

století začala velmi rychlým tempem rozvíjet výroba

Turnovskiej, gdzie większość stanowili mieszkańcy

broušených skleněných kamenů. Tyto komponenty

narodowości czeskiej, tu przeważała narodowość

byly využívány zejména jako lustrové ověsky,

niemiecka. Wykonywane tu komponenty

doplňované kovovými montážemi.

wykorzystywano przede wszystkim do wyrobu

O něco později se zde začaly tyto kompoziční kameny

żyrandoli, uzupełniając je metalowymi elementami

zasazovat také do šperků s využitím obecných

mocującymi. Trochę później szklanych koralików

kovů, které si v průběhu 19. a 20. století dokázaly

zaczęto używać też w produkcji biżuterii, łącząc je

získat světově uznávané pojmenování „jablonecká

z metalem. W XIX i XX wieku biżuteria ta, znana

bižuterie“. Zdejší sklářský a bižuterní průmysl se

jako „jablonecka”, zyskała światową renomę.

mohl velmi dobře rozvíjet zejména díky zdejšímu

Szybki rozwój tutejszego przemysłu szklarskiego

surovinovému bohatství, vhodnému pro výrobu skla

i biżuteryjnego był możliwy przede wszystkim

a také díky podnikatelskému umu zdejších lidí, kteří

dzięki bogactwu surowca odpowiedniego do

v průběhu 19. století dokázali z malého městečka

produkcji szkła. Przyczynił się do niego też duch

vybudovat město evropského formátu. V roce

przedsiębiorczości mieszkańców, którzy w XIX wieku

1880 zde také byla založena uměleckoprůmyslová

przekształcili to małe miasteczko w miasto formatu

škola, zaměřená ve všech stupních svého

europejskiego. W 1880 roku również w Jabloncu

vzdělávání na bižuterní a ozdobnický průmysl.

założono szkołę rzemiosł artystycznych.



Jej wszystkie stopnie ukierunkowane były na

byla výroba zaměřena na hutní sklo, ale také

przemysł biżuteryjny i zdobnictwo.

drobné skleněné ozdoby a polotovary. Toto

25.

V nedalekém městečku Železný Brod

W niedalekim miasteczku Železný Brod produkcja

ryze české prostředí bylo od 20. let 20. století

koncentrowała się na szkle dmuchanym,

na rozdíl od německého Jablonce napojeno na

wykonywano jednak także drobne ozdoby

českou, zejména pražskou výtvarnou scénu,

i półprodukty ze szkła. W odróżnieniu od

která podobu zdejších výrobků v mnohém

niemieckiego Jablonca to czysto czeskie miasteczko

ovlivnila. Také zde vznikla po vzoru Jablonce

od lat 20. XX wieku związane było z czeskimi,

a Turnova v roce 1920 uměleckoprůmyslová

zwłaszcza praskimi, artystami, co w zasadniczy

škola, zaměřená specielně na sklářské obory.

sposób wpłynęło na tutejsze wyroby. Również tu,



na wzór Jablonca i Turnova, w 1920 roku powstała

z jejich tvůrčího prostředí skutečně velké množství

specjalizująca się w kierunkach szklarskich szkoła

zdatných řemeslníků, kteří dále navázali

rzemiosł artystycznych.

v mnoha místních firmách a později i socialistických



podnicích na práci svých předchůdců. Dokázali tak

W ciągu dziesięcioleci swojego istnienia

Za desetiletí existence těchto škol vzešlo

trzy wymienione szkoły wychowały ogromną liczbę

zdejší specifická řemesla provést mnoha krizemi

wykwalifikowanych rzemieślników. Pracując

a více než dvě staletí je technicky i technologicky

w wielu miejscowych firmach, a później też dużych

zdokonalovat tak, aby jejich výrobky vyhověly nejen

socjalistycznych przedsiębiorstwach, nawiązywali

náročným parametrům, ale také módním vlivům,

oni do tradycji swoich poprzedników. Dzięki temu

kterým se musely tyto obory vždy přizpůsobovat.

tutejsze specyficzne rzemiosło przetrwało wiele

Ve školách se studenti neučili ale jen řemeslo

kryzysów, miejscowi twórcy bowiem przez ponad

a technologii. Byli a jsou vzděláváni také v oblasti

dwa wieki doskonalili je pod względem technicznym

navrhování svých výrobků a také teoretických

i technologicznym. W efekcie tutejsze wyroby

znalostí ze světa tvarosloví výrobků, umění, módy

odpowiadały nie tylko najbardziej wymagającym

a podobně. Absolventi těchto specializovaných

parametrom, ale też modom, od których od zawsze

středních škol nacházeli vždy uplatnění nejen ve

zależne były te branże. Jednak w szkołach uczniowie

svých specializovaných oborech, ale mnozí z nich

uczyli się nie tylko rzemiosła i technologii. Byli – i są

pokračovali ve studiu na výtvarně i pedagogicky

– kształceni także w projektowaniu swoich wyrobów,

orientovaných vysokých školách v Čechách, ale

zyskując między innymi teoretyczne wiadomości

i v zahraničí. Někteří se pak ve své vlastní tvorbě

na temat formowania wyrobów, na temat sztuki,

nevěnovali jen volným disciplínám výtvarného umění,

mody itp. Absolwenci tych wyspecjalizowanych

ale naopak zůstali věrni řemeslu, které získali právě

szkół znajdowali pracę nie tylko w swoich branżach.

při svém specializovaném středoškolském studiu.

Wielu z nich kontynuowało naukę, studiując kierunki

Díky tomu se někteří stali světově uznávanými

artystyczne lub nauczycielskie w Czechach i za

skláři, šperkaři, medailéry, oděvními návrháři,

granicą. Część z nich zajęła się potem nie tylko

sochaři, malíři, architekty nebo restaurátory.

swobodną sztuką, ale pozostała wierna rzemiosłu,



które wyniosła właśnie ze szkoły średniej. Dzięki

a Turnovska tedy světově proslavily zejména

temu niektórzy stali się znanymi na całym świecie

shora zmiňované obory. Na Jablonecku to ale byly

artystami szkła, twórcami biżuterii, medalierami,

především sklo a bižuterie, které nalezly a nalézají

projektantami odzieży, rzeźbiarzami, malarzami,

v 19., 20. a také v 21. století svá odbytiště po

architektami, restauratorami...

celém světě. Samozřejmě, že o tato odbytiště



musely zdejší firmy soupeřit s dalšími výrobci

Region wokół Jablonca, Železnego Brodu

Region Jablonecka, Železnobrodska

i Turnova zasłynął w świecie przede wszystkim

z jiných zemí. Především z Francie a Německa,

dzięki wymienionym powyżej branżom. W Ziemi

dnes naopak z Itálie a zejména z asijských zemí.

26.

Jabloneckiej na pierwsze miejsce wysunęło się

Ne vždy dokázaly všechny speciální výrobní

szkło i biżuteria. W XIX i XX wieku tutejsze wyroby

komodity tohoto specifického průmyslu obstát

bez trudu znajdowały zbyt na światowych rynkach,

v nelítostné konkurenci. Většinu krizí ale přestály

znajdują go też dziś, w XXI wieku. Oczywiście firmy

právě díky řemeslné zručnosti, vynalézavosti,

musiały walczyć z producentami z innych krajów –

ale často i díky obchodnímu talentu zdejších

kiedyś przede wszystkim z Francji i Niemiec, dziś

výrobců i prodejců a nastoupily novou cestu

z Włoch i krajów azjatyckich. Nie zawsze

konjunktury. Také dnešní doba není sklářskému,

i nie wszystkie towary zdołały utrzymać się w tej

bižuternímu ani šperkařskému řemeslu v tomto

bezlitosnej konkurencji. Jednak większość kryzysów

regionu příliš nakloněna. Ještě v 90. letech 20.

tutejsze firmy przetrzymały, wchodząc w nową

století zde přežívaly původní velké firmy, které se

koniunkturę, co zawdzięczają właśnie zręczności

transformovaly z bývalých socialistických národních

i wynalazczości rzemieślników,

podniků. Ty vznikaly na přelomu 40. a 50. let

a często także talentowi handlowemu producentów

a zahrnovaly v sobě zejména majetek německých

i sprzedawców. Również dzisiejsze czasy nie są

firem, zkonfiskovaný po 2. světové válce, ale také

dla przemysłu szklarskiego ani biżuteryjnego w tym

majetek českých výrobních firem, které byly jejich

regionie zbyt łaskawe. Jeszcze w latach 90. XX

majitelům znárodněny po komunistickém únorovém

wieku działały tu stare, duże firmy – przekształcone

puči v roce 1948. V 2. polovině 90. let minulého

byłe socjalistyczne zakłady państwowe, powstałe na

století ovšem začaly mít tyto kolosální podniky potíže

przełomie lat 40. i 50. w efekcie przejęcia majątku

s výrobou a také s prodejem svých výrobků. I přes

skonfiskowanego po II wojnie światowej firmom

vysokou řemeslnou a také výtvarnou kvalitu zdejších

niemieckim, a po przewrocie komunistycznym

výrobků zapříčinil konkurenční tlak levnějších

w 1948 roku także czeskim. W drugiej połowie lat

výrobních sil zvláště z asijských zemí velkou krizi

90. minionego wieku te ogromne przedsiębiorstwa

těchto průmyslových oborů. V prvním desetiletí 21.

zaczęły mieć jednak problemy z produkcją

století tak postupně většina těchto velkých firem

i sprzedażą swych wyrobów. Pomimo wysokiej

zanikla. Začátek hospodářské krize v roce 2008

jakości rzemieślniczej i artystycznej, konkurencja

byl poslední kapkou k jejich úplné likvidaci. I když nás

tańszych sił roboczych, zwłaszcza z Azji,

důsledky této krize ohrožují doposud, dokázal místní

spowodowała wielki kryzys tej branży. W pierwszej

specifický průmysl přežít ještě v mnoha menších

dekadzie XXI wieku stopniowo większość dużych

specializovaných firmách. Mnohé z nich zvládly

firm upadła. Do ich zupełnej likwidacji doszło na

tuto nedávnou zátěžovou zkoušku zejména díky své

początku kryzysu gospodarczego w 2008 roku.

specializaci na konkrétní výrobní technologii, ale

Jednak, chociaż efekty tego kryzysu zagrażają nam

také předvídavým inovacím svých výrobků, kterými

do dziś, tutejsza specyficzna branża przetrwała,

se umí přizpůsobit trhu a někdy i předznamenat

utrzymuje się bowiem produkcja w wielu mniejszych

nejnovější trendy designu v těchto oborech.

firmach. Wiele z nich wytrzymało tę próbę dzięki



specjalizowaniu się w konkretnych technologiach

výrobků je v této kategorii tím, co bižuterii, šperk

produkcyjnych, a także dzięki przewidującym

i sklo prodává zákazníkovi. Funkce výsledného

innowacjom i umiejętnemu przystosowaniu

výrobku je v těchto případech většinou až na

produktów do potrzeb rynku. Często tutejsze wyroby

druhém místě, i když je samozřejmě také neméně

są zwiastunami najnowszych trendów designu.

důležitá. Na již zmiňovaných středních odborných

Bo właśnie design, czyli wygląd i forma, są w tej

školách se studenti seznamují nejen řemeslem,

kategorii motorem sprawiającym, że biżuteria czy

ale zabývají se samozřejmě také navrhováním

27.

A právě design, neboli vzhled a tvarosloví

szkło się sprzedaje. Funkcja wyrobu jest

předmětů, které pak vyrábějí ve specializovaných

w tym wypadku zazwyczaj na drugim miejscu, choć

dílnách. Tvorba samostatných studentských

rzecz jasna także jest ważna. We wspomnianych już

návrhů není ovšem starší osmdesáti let. Na konci

szkołach uczniowie zapoznają się nie tylko

19. století a ještě na počátku století 20. bylo

z rzemiosłem, zajmują się również projektowaniem

samozřejmostí, že studenti těchto škol vyráběli

przedmiotów, które potem realizują

předměty nebo jejich části podle kreslených

w wyspecjalizowanych warsztatach i pracowniach.

a tištěných vzorníků, které distribuovaly známé

Tworzenie przez uczniów samodzielnych projektów

evropské firmy. Někdy byly tyto předměty součástí

ma jednak tradycje nie dłuższe niż 80 lat. Pod

dnes již vzácných vzorových sbírek přímo na

koniec XIX w. i jeszcze na początku wieku XX regułą

školách nebo je k  těmto účelům zapůjčovala

było, że uczniowie w szkołach wykonywali przedmioty

některá z tehdejších uměleckoprůmyslových muzeí

lub ich elementy na podstawie narysowanych

a sloužily studentům nejen pro výuku tvarosloví,

i wydrukowanych wzorników dystrybuowanych

ale také ojedinělých technik. Počátkem 20. století

przez znane europejskie firmy. Czasem szkoły

se postupně stávalo pravidlem, že tyto vzorníky

posiadały własne zbiory przedmiotów (dziś rzadkość)

vytvářeli v souladu s dobovými stylovými trendy

mających służyć studentom za wzór, czasem

přímo odborní profesoři těchto škol. Tyto tendence

przedmioty te wypożyczano z któregoś

místy přetrvávaly dokonce až do 40. let 20. století.

z ówczesnych muzeów. Na tej podstawie uczniowie

Student byl tedy do této doby převážně výrobcem

mogli poznać nie tylko formy, ale też rzadkie

již předem navrženého předmětu, místy mohl ve

techniki. Na początku XX wieku stopniowo ustaliła

spolupráci s učitelem provést jen drobné úpravy, ale

się zasada tworzenia wzorników zgodnie

o vlastním navrhování svých výrobků si většinou až

z ówczesnymi trendami przez samych nauczycieli.

po absolutorium školy mohl nechat pouze snít. Tato

Tendencje te miejscami utrzymały się aż do lat 40.

situace se postupně měnila až od druhé poloviny

XX wieku. Uczeń był więc raczej wykonawcą

20. let, kdy s rychle nastupujícím stylem Art deco

z góry zaprojektowanego przedmiotu. Czasami tylko

docházelo také k daleko většímu uvolnění životního

umożliwiano mu, aby we współpracy z nauczycielem

stylu, do té doby svázaného historismy a také již

przeprowadził drobne modyfikacje, ale o własnym

dlouho přežívající secesí. Síla nového výtvarného

projektowaniu swoich wyrobów przed zakończeniem

proudu ovlivnila samozřejmě také prostředí již

szkoły mógł tylko marzyć. Sytuacja ta powoli jednak

zmiňovaných škol, které měly ve svém regionu

ulegała zmianie, poczynając od drugiej połowy

působit jako pokrokový zdroj nejnovějších oborových

XX wieku. Wraz z szybko ekspandującym stylem

informací. Ty do jejich knihoven a často také dílen

art deco znacznie zwiększała się swoboda stylu

chodili čerpat i mnozí majitelé a zaměstnanci

życia, do niedawna dość ograniczona przez style

místních výrobních firem. V této době již také

historyzujące i długo utrzymującą się secesję. Siła

můžeme sledovat v mnoha návrzích důležitou roli

nowego prądu artystycznego wpłynęła oczywiście

invence studenta, která je odborným učitelem

także na szkoły, które na terenie regionu pełniły

korigována jen nenásilnou formou. I tak se ale

funkcję postępowego źródła najnowszych informacji

stále ještě minimálně do konce 50. let u některých

z branży. Często po te informacje do szkolnych

oborů setkáváme se silnou pedagogovou korekcí,

bibliotek i pracowni przychodzili też właściciele

která je ovšem z dnešního odstupu často zajímavým

i pracownicy miejscowych firm. W wielu projektach

dokladem vlivu výtvarné osobnosti na studenty.

możemy już także w tym okresie obserwować ważną

V druhé polovině 20. století dochází k většímu

rolę inwencji uczniów, których nauczyciele już tylko

uvolnění studentských návrhů, které v sobě

28.

w nieprzymuszony sposób korygowali. Mimo to

i přes námětový diktát a často velkou materiálovou

jeszcze co najmniej do końca lat 50. w przypadku

svázanost dokázaly prosadit osobnost svého

niektórych branż spotykamy się

tvůrce. V módou silně ovlivněných oborech ozdob

z silnym wpływem nauczycieli, co jednak z dzisiejszej

těla a oděvů si mnozí studenti i v této nelehké době

perspektywy oceniać możemy jako ciekawy przykład

dokázali vybudovat vlastní výtvarný styl, implantovat

oddziaływania osobowości twórczej mistrza

do něj dobovou atmosféru a módní tendence

na uczniów. W drugiej połowie XX wieku doszło do

a posunout jej přitom dále. Pokrokovosti a výtvarné

zwiększenia swobody uczniowskich i studenckich

jistotě v navrhování začaly od konce 50. let nahrávat

projektów. Pomimo narzucania tematu, a często

také některé významné aktivity, které zvláště na

też ograniczeń materiałowych, umożliwiano

Jablonecku propojily sféru módy s ozdobami těla.

zaprezentowanie się osobowości twórcy.

Hlavní roli v zde sehrály světoznámé jablonecké

W dziedzinach ukierunkowanych na przyozdabianie

mezinárodní výstavy bižuterie, konané v 60. – 80.

ciała i odzieży, będących pod silnym wpływem mody,

letech. V první polovině 60. let byly pro tyto výstavy

wielu uczniów nawet w tych niełatwych czasach

dokonce postaveny speciální výstavní pavilony

umiało wytworzyć swój własny styl artystyczny.

v centru města, které tvořily spolu s výstavním

Zdołali, trzymając się atmosfery tamtych czasów

prostory a stálou expozicí zdejšího specializovaného

i modnych wówczas trendów, jednocześnie podążać

muzea Skla a bižuterie jedinečný celek. V rámci

w przód. Od końca lat 50. postępowi i pewności

těchto velkoryse scénicky upravených a velkolepě

artystycznej w projektowaniu sprzyjać zaczęły

uspořádaných prezentací zdejšího bižuterního

pewne ważne przedsięwzięcia, które – przede

a sklářského průmyslu se konaly také módní

wszystkim na terenie Ziemi Jabloneckiej – połączyły

přehlídky. Nedílnou součástí výstav se staly také

sferę mody ze sferą upiększania ciała. Główną rolę

prezentace nejlepších výtvorů zmiňovaných

odegrały znane na całym świecie międzynarodowe

uměleckoprůmyslových škol, k nimž se přidaly

wystawy biżuterii w Jabloncu, które odbywały

další obdobně orientované střední, ale také

się od lat 60. do lat 80. W pierwszej połowie lat

vysoké školy z tehdejšího Československa, ale

60. zostały nawet specjalnie na cele tych wystaw

i ze zahraničí. V této konfrontaci vyzněly výrobky

wybudowane pawilony w centrum miasta, które

našich studentů většinou ve velmi dobrém světle

wraz z powierzchniami wystawowymi i stałą

a mnohé získaly také ocenění mezinárodní poroty.

wystawą tutejszego Muzeum Szkła i Biżuterii

Ceny si také odnášeli někteří mladí výtvarníci,

stanowiły jedyny w swoim rodzaju kompleks. Na

kteří z prostředí těchto škol vyšli. V letech 1968

organizowanych z dużym rozmachem prezentacjach

a 1971 se dokonce v rámci těchto výstav

przemysłu biżuteryjnego i szklarskiego odbywały się

podařilo po vzoru západních zahraničních

również pokazy mody. Nieodłączną częścią wystaw

zemí uspořádat dvě specializovaná výtvarná

były też prezentacje najlepszych dzieł z pracowni

šperkařská sympozia, která proběhla v dílnách

wymienionych powyżej szkół rzemiosł artystycznych,

jablonecké uměleckoprůmyslové školy. První

do których dołączyły inne szkoły ponadpodstawowe

ročník byl dokonce díky politickému uvolnění

o podobnych profilach, a także szkoły wyższe

před srpnem 1968 hvězdně obsazen několika

z ówczesnej Czechosłowacji i zza granicy.

zahraničními šperkáři, druhý vzhledem

W konfrontacji tej wyroby naszych uczniów

politické situaci pouze českými autory.

i studentów prezentowały się zazwyczaj bardzo

Nápadité výtvory tohoto oboru vznikaly nadále

dobrze, a wiele z nich zostało nagrodzonych przez

v letech normalizace, ale jejich prosazení

międzynarodowe jury. Nagrody otrzymywali też

na veřejnosti či do výroby, striktně svázané

29.

niektórzy dawni wychowankowie tych szkół, a dziś

socialistickými normami a mnoha výrobními

młodzi artyści plastycy. W latach 1968 i 1971

omezeními, bylo samozřejmě velmi složité. Z mnoha

udało się nawet, idąc za przykładem Zachodu,

studentů těchto odborných škol se stali podnikoví

zorganizować przy okazji dwa specjalistyczne

návrháři. Ti museli i přes svůj počáteční tvůrčí

jubilerskie plenery artystyczne, które odbyły

entusiasmus velmi slevovat ze svých výtvarných

się w pracowniach jabloneckiej szkoły rzemiosł

nároků, neproveditelných ve výrobní mašinérii

artystycznych. Dzięki liberalizacji politycznej przed

velkých socialistických výrobních kolosů. Museli

sierpniem 1968 roku w pierwszej edycji wzięło

obrušovat hrany své fantazie až do trhu přizpůsobivé

udział kilka zagranicznych gwiazd świata biżuterii

manýry, která neměla s jejich výtvarným talentem,

i jubilerstwa. Druga edycja, z uwagi na sytuację

na škole projeveným, mnohdy již vůbec nic

polityczną, skupiła już tylko czeskich autorów.

společného. Takto bohužel skončilo mnoho tehdy

Również w okresie „normalizacji” (oficjalna nazwa

nadějných designérů. Až uvolnění atmosféry, ale

czystek przeprowadzanych w partii komunistycznej,

také skutečná konkurence tržního prostředí v 90.

zwolnień z pracy, ponownego wprowadzenia

letech nastolily znovu zdravou soutěživost tohoto

cenzury i innych represji po stłumieniu Praskiej

oboru. Vzniklo mnoho nových malých firem,

Wiosny w 1968 r. – przyp. tłum.) powstawały

které hbitě vyplnily volná místa ve výrobní nabídce

pomysłowe wyroby tej branży. Ich przebicie

a donutily také velké bižuterní a sklářské kolosy,

się jednak czy wprowadzenie do produkcji,

pozůstalé z éry socialismu, k inovacím sortimentu

spętanej przez socjalistyczne normy i wiele

výrobků. Jiná doba, s nutností rychlejších reakcí

ograniczeń produkcyjnych, było oczywiście bardzo

na potřeby trhu a hledání nových odbytišť

skomplikowane. Wielu absolwentów stało się projektantami dużych przedsiębiorstw i pomimo początkowego entuzjazmu twórczego musiało w maszynerii ogromnych socjalistycznych kolosów produkcyjnych odstąpić w znacznej mierze od swoich ambicji artystycznych. Musieli oni ograniczyć swoją fantazję, często niestety wpadając w dostosowaną do potrzeb rynku manierę, która z ich talentem plastycznym, ujawnionym w szkole, nie miała wiele wspólnego. Taki był niestety koniec wielu obiecujących projektantów. Dopiero rozluźnienie atmosfery oraz rzeczywista

Szkoła w Jabloncu nad Nysą / Škola v Jablonci nad Nisou

konkurencja gospodarki rynkowej w latach 90. znów przywróciły zdrową równowagę w branży. Powstało

a zároveň velký posun v zavádění většího podílu

wiele nowych małych firm, które szybko wypełniły

techniky do výroby s sebou přinesly další potřebu

wolne miejsca w ofercie produkcyjnej, zmuszając

specializovaného odborného vzdělávání.

także pozostałe z epoki socjalizmu duże kolosy



szklarskie i biżuteryjne do zmian w asortymencie

škol si mohli v minulých desetiletích své vzdělání

produktów. Inne czasy, w których trzeba było szybko

rozšířit zejména ve vysokoškolském studiu v Praze,

reagować na potrzeby rynku i szukać nowych

na Vysoké škole uměleckoprůmyslové. Někteří

możliwości zbytu, wraz z ogromnym postępem

z nich se později stali návrháři některých výrobních

technologicznym i wprowadzaniem większej

firem, ale většinou zde kvůli již zmiňovanému

30.

Absolventi shora jmenovaných středních

mechanizacji produkcji wywołały potrzebę dalszego

tlaku na normativy výrobků nevydrželi odešli

kształcenia specjalistycznego.

působit do pedagogických funkcí nebo pracovat

Absolwenci szkół rzemiosł artystycznych mogli

jako volní výtvarní umělci a řemeslníci. Další

w minionych dziesięcioleciach pogłębiać swoje

možností pokračování ve výtvarně zaměřeném

wykształcenie, studiując w Pradze w Wyższej Szkole

vysokoškolském studiu byl výběr katedry výtvarné

Artystyczno–Przemysłowej

výchovy na některé z pedagogických fakult vysokých škol. Zde ovšem nebylo již tolik prostoru pro řemeslo a navíc jen málokterá škola měla vybavené specializované dílny jako pražská VŠUP.

S vytvořením návazného specializovaného

vysokoškolského studia po sklářsky, šperkařsky a kovozpracovatelsky orientovaných středních školách přišla Technická univerzita v Liberci založením ateliéru Interiérového a oděvního doplňku na Fakultě textilní v roce 2002. V souvislosti se vznikem této nové specializace byla v centru Jablonce zrenovována historická budova ve stylu německého art deco (obr.01). Zde byly umístěny nejen specializované dílny, kreslírny

Galeria N / Galerie N

a ateliéry, ale také prostorná dvoupatrová výstavní (Vysoká škola uměleckoprůmyslová, VŠUP).

galerie (obr.02). V současné době je tento obor

Niektórzy z nich zostali potem projektantami

přejmenován výstižnějším názvem - Sklo a šperk.

w firmach produkcyjnych, ale większość, z uwagi

Při Fakultě textilní fungovala již od roku 1992

na wspomniane już naciski na przestrzeganie

Katedra textilního návrhářství, která logickou

normatywów produktów, nie wytrzymała

návazností rozvíjela zdejší zejména technicky

i zdecydowała się na działalność pedagogiczną

orientované textilní obory. Zavedení další nové

albo pracę w charakterze wolnych artystów czy

specializace, která je více než jen vhodnou vazbou

rzemieślników. Kolejną możliwością kontynuowania

na tradiční řemeslné disciplíny zdejšího regionu,

nauki był wybór katedry wychowania plastycznego

bylo velmi prozíravé. Své odborné vzdělání zde

na wydziale pedagogiki którejś ze szkół wyższych.

mohou rozvíjet nejen studenti výše jmenovaných

Tu jednak nie było już tyle przestrzeni do uprawiania

uměleckoprůmyslových středních škol z Jablonce

rzemiosła, poza tym mało która szkoła dysponowała

nad Nisou, Turnova a Železného Brodu, ale

takimi specjalistycznymi pracowniami, jak praska

přicházejí sem studenti z jiných koutů republiky,

Wyższa Szkoła Artystyczno–Przemysłowa.

kteří se ve čtyřletém bakalářském studiu chtějí

W 2002 roku na pomysł otwarcia kierunku dla

věnovat designu právě v oblasti šperku a skla.

absolwentów szkół średnich o profilu jubilerskim,

Studentům jsou každým semestrem zadávány

szklarskim i obróbki metali wpadł Uniwersytet

praktické klauzurní úkoly na různá témata,

Techniczny (Technická univerzita) w Libercu, który

která logickým sledem rozvíjejí jejich schopnosti

założył pracownię dodatków wnętrzarskich

využít tématicky, technicky, materiálově či

i odzieżowych na Wydziale Tekstyliów. W związku

jinak vymezeného úkolu k co největší kreativitě.

z powstaniem nowej specjalizacji w centrum

Posuzován samozřejmě není pouze výtvarný

Jablonca odnowiony został zabytkowy budynek

záměr, ale velký zřetel je kladen také na technické

31.

w stylu niemieckiego art deco (il. 01). Znalazły się

provedení. U ryze designérsky zadávaných témat je

w nim nie tylko specjalistyczne warsztaty, pracownie

přísně posuzováno také hledisko účelnosti

i kreślarnie, ale też duża dwupiętrowa galeria

a využitelnost výrobku, nositelnosti šperku či jeho

(il. 02). Dziś kierunek ten ma inną, odpowiedniejszą

přímé sounáležitosti s konkrétním oděvem.

nazwę – Katedra Szkła i Biżuterii. Przy Wydziale

U větších zadání jsou studenti také povinni vytvářet

Tekstyliów działała już od 1992 r. Katedra

grafické prezentace svých výtvorů,

Projektowania Tekstyliów, związana z kierunkami

a to zejména ve formě plakátů. Jsou jim zadávány

branży tekstylnej, zwłaszcza tymi technicznymi.

úkoly, které nenásilně, ale přitom zcela jinou

Wprowadzenie nowej specjalizacji nawiązującej do

formou využívají prvky, které mají v daném oboru

tutejszych tradycyjnych rzemiosł okazało się bardzo

hlubokou historickou tradici, a jsou všeplatné

przewidującym krokiem. Swoje wykształcenie

i ve výrobcích dnešní doby. Například: kovové

zawodowe mogą tu pogłębiać nie tylko absolwenci

řetězy, řazení, rytmus, jiné použití bižuterních

szkół średnich z Jablonca nad Nysą, Turnova

polotovarů, prsten se schránkou pro konkrétního

i Železnego Brodu, ale też przybysze z innych

nositele, ozdoby ruky – ruka jako nejdokonalejší

rejonów kraju, którzy w ramach czteroletnich

nástroj, hlava vně i uvnitř, a mnohé další.

studiów licencjackich chcą zająć się designem szkła



i biżuterii.

předmětů denní potřeby, které vytvářejí



například v rámci úloh stolování (stolní nádoby,

Studenci w każdym semestrze muszą

Studenti si zde vyzkouší také tvorbu

zrealizować praktyczną pracę klauzurową na

náčiní a další stolní dekorace). Jiné zadání

zadany temat. Ma to rozwijać ich zdolność do

se zaměřilo například na design téhož tvaru

jak największej kreatywności przy ograniczeniu

v různých materiálových provedeních, která

tematycznym, materiałowym lub innym. Ocenia się

pozoruhodným způsobem zdůraznila zajímavost

rzecz jasna nie tylko projekt, ale również technikę

proměny vzhledu a působení předmětu.

jego wykonania, a w przypadku tematów czysto



designowych także aspekt celowości i przydatności

výroby začal v letech 2007 a 2008 organizovat

wyrobu, możliwości noszenia danej biżuterii i jej

jablonecký exportní podnik s dlouholetou tradicí,

bezpośredniej przynależności do konkretnego

specializovaný na bižuterii - Jablonex. Technická

ubrania. W przypadku większych zadań studenci

univerzita v nultém ročníku této soutěže vybraných

obowiązani są także do tworzenia prezentacji

uměleckoprůmyslových škol pod názvem „Týden

graficznych swoich wyrobów, zwłaszcza w formie

nápadů“ uspěla hned dvěma pracemi: 1. cenu za

plakatów. Otrzymują zadania, w ramach których

originální party set (praktické ozdoby na sklenice)

w nieprzymuszony i jednocześnie zupełnie nowy

získala studentka designu Markéta Janků, která

sposób wykorzystują elementy głęboko zakorzenione

mohla mimo jiné navštívit módní veletrh Bijorca

w historii danej branży i nadal obowiązujące

v Paříži. Speciální cenu přiřkla porota Lucii

w wyrobach współczesnych. Jako przykład

Mužíčkové, která uspěla s kolekcí ozdobných obojků

wymieńmy: „Metalowe łańcuchy”, „Porządek”,

a vodítek pro psy. Nultý ročník tohoto workshopu

„Rytm”, „Inne wykorzystanie półproduktów

prohloubil spolupráci silného průmyslového

jubilerskich”, „Pierścień ze schowkiem dla

uskupení s uměleckými školami. Jelikož studenti

konkretnej osoby”, ozdoby rąk – „Ręka jako

využívali pro své práce komponentů, vyráběných

najdoskonalsze narzędzie”, „Głowa w środku i na

v dalších provozovnách Jablonex Group, byla

zewnątrz” oraz wiele innych tematów. Studenci

některým z nich nabídnuta možnost realizace

mogą też spróbować tworzenia przedmiotów

projektů. Již několikátým rokem se studenti oboru

32.

Zajímavou návaznost škol a průmyslové

codziennego użytku, które wykonują na przykład

Sklo a šperk také zúčastňují soutěže pro mladé

w ramach zadań z nakrywania stołu (nakrycia

talenty, kterou pořádá jablonecká firma Preciosa:

stołowe, naczynia i inne dekoracje). Inne zadanie

„Mistr křišťálu“. Vznikají zde výrobky v rozsahu

dotyczyło na przykład zaprojektowania tego samego

šperků, vánočních ozdob, ale i svítidel s využitím

kształtu w różnych wariantach materiałowych, które

skla a broušených skleněných kamenů, kterými

ciekawie podkreśliły przemianę wyglądu

se tato firma zejména zabývá. Do soutěže jsou

i oddziaływania przedmiotu.

zapojeny uměleckoprůmyslové školy Libereckého

W latach 2007 i 2008 Jablonex, zajmująca się

kraje včetně Technické univerzity. Soutěž obsahuje

eksportem biżuterii firma o długoletnich tradycjach,

tři kategorie: Preciosa Figurky – (dekorativní

zaczęła w interesujący sposób wykorzystywać

předměty, dárky z křišťálu, bižuterie), Preciosa

możliwość powiązania szkół z procesem produkcji

Lustry – (dekorativní svítidla a světelné objekty)

przemysłowej. W zerowej edycji konkursu dla

a Preciosa oděvní a interiérový design s využitím

wybranych szkół rzemiosł artystycznych, nazwanego

broušených kamenů. Výsledky vítězných prací

„Tygodniem pomysłów” („Týden nápadů“), sukces

jsou poté vystaveny v prostorách jabloneckého

osiągnęły dwie prace z Uniwersytetu Technicznego.

Muzea skla a bižuterie. Tento projekt Preciosy

Pierwsze miejsce za oryginalny komplet „party”

je skvělým příkladem propojování dobře fungující

(praktyczne ozdoby na szklanki) zdobyła studentka

firmy a odborných škol s cílem podpořit invenci

designu Markéta Janků, która w nagrodę mogła

studentů a zároveň získat nové myšlenky pro firemní

między innymi pojechać na targi mody Bijorca

produkci. Technická univerzita se účastnila až

w Paryżu. Nagrodę specjalną jury przyznało Lucii

druhého ročníku této soutěže a hned s úspěchem

Mužíčkovej, która przygotowała kolekcję ozdobnych

svého studenta Martina Prokeše, který zvítězil

obroży i smyczy dla psów. Zerowa edycja tych

návrhem skleněné figurky, vytvořené pro rok

warsztatów pogłębiła współpracę między silnym

zajíce čínského horoskopu (obr.03). V loňském

klasterem przemysłowym a szkołami artystycznymi.

roce byla oceněna práce Jeleny Potylkové za

Ponieważ studenci do swoich prac wykorzystywali

kolekci šperků s broušenými kameny.

komponenty produkowane w zakładach Jablonex

Významným úspěchem této katedry bylo vybrání

Group, niektórym z nich zaproponowano możliwość

studentských šperků Terezy Svobodové (obr.04)

realizacji ich projektów. Już któryś rok z rzędu

v roce 2005 a Renaty Vietzové (obr.05)

studenci kierunku Szkła i Biżuterii uczestniczą

v roce 2007 pro výstavu Talente na významném

także w konkursie dla młodych talentów, który

řemeslném veletrhu Handwerksmesse.

organizowany jest przez jablonecką firmę Preciosa

Ten se každým rokem koná v německém Mnichově, kde se přestavují studenti výtvarných uměleckořemeslně zaměřených škol z celého světa. Katedra skla a šperku se také již třetím rokem účastní odborného projektu na podporu zdejšího bižuterního průmyslu Muzeem skla a bižuterie – Mezinárodní trienále Jablonec 2008 „Oděv jeho a doplněk“ (obr.06). Tento tvůrčí a výstavní projekt volně navázal na slavné mezinárodní výstavy jablonecké bižuterie nejen myšlenkou propojení bižuterního, sklářského a textilního průmyslu, ale také znovuoživení mezinárodního šperkařského

Martin Prokeš, Mistrz Kryształu, model 2009 / Mistr křištálu, model 2009

33.

pod nazwą „Mistrz kryształu” („Mistr křišťálu“).

sympozia. V rámci tohoto projektu vytvářeli

Powstają tu wyroby takie jak biżuteria, ozdoby

studenti uměleckých škol ozdoby na tělo a oděv,

choinkowe, a także lampy, do których wykonania

přičemž spolupracovali se studenty textilního

wykorzystuje się szkło i szlifowane koraliki (firma ta

výtvarnictví jiných škol. Modely jsou prezentovány

zajmuje się ich produkcją). W konkursie uczestniczą

jak na módní přehlídce, tak přímo v rámci

szkoły rzemieślniczo-artystyczne z województwa

této výstavy. Vznikají tak často velmi atraktivní

libereckiego, w tym Uniwersytet Techniczny.

módní i šperkařské kreace. Studenti jablonecké

Rozgrywa się on w trzech kategoriach: „Preciosa

Katedry sklo a šperk spolupracují obvykle se svým

figurki” (dekoracje, upominki z kryształu, biżuteria),

kolegy z Katedry textilního výtvarnictví v Liberci,

„Preciosa żyrandole” (dekoracyjne lampy i obiekty

s nimiž velmi často nacházejí společnou řeč

świetlne) i „Preciosa design odzieżowy i wnętrzarski” z wykorzystaniem szlifowanych koralików. Zwycięskie prace są później prezentowane w jabloneckim Muzeum Szkła i Biżuterii. Projekt Preciosy jest świetnym przykładem współpracy dobrze prosperującej firmy ze szkołami zawodowymi. Celem jest wspieranie inwencji uczniów i studentów a także jednoczesne pozyskanie nowych pomysłów do wykorzystania w produkcji. Uniwersytet Techniczny uczestniczył dopiero w drugiej edycji tego konkursu, ale od razu osiągnął sukces. Student Martin Prokeš zwyciężył dzięki swojemu projektowi szklanej figurki stworzonej na Rok Zająca według chińskiego horoskopu (il. 03). W zeszłym roku nagrodę zdobyła praca Jeleny

Tereza Svobodová, Talente 2005

Potylkovej – kolekcja biżuterii ze szlifowanymi koralikami.

také při řešení školních mezioborových úkolů.

Dużym sukcesem katedry było wybranie biżuterii

Pravidelně se již od vzniku katedry koná výstava

studentek Terezy Svobodovej (il. 04) w 2005 r. i Renaty Vietzovej (il. 05) w 2007 r. na wystawę

bakalářských prací, které jsou prezentovány ve

Talente, organizowaną w ramach znanych targów

velkém výstavním sále Severočeského muzea

rzemiosła Handwerksmesse, które co roku

v Liberci. Výstava začíná vždy módní přehlídkou

odbywają się w Monachium. Na wystawie tej

oděvů i šperků, která je vždy pozoruhodným

swoje prace prezentują studenci szkół o profilu artystyczno-rzemieślniczym z całego świata. Katedra Szkła i Biżuterii uczestniczy też już trzeci rok w realizowanym przez Muzeum Szkła i Biżuterii projekcie mającym wesprzeć tutejszy przemysł biżuteryjny – Międzynarodowym Triennale Jablonec 2008 „Odzież i dodatki” (il. 06). Swoją ideą połączenia przemysłu szklarskiego, biżuteryjnego i tekstylnego oraz wskrzeszenia międzynarodowych plenerów jubilerskich projekt ten nawiązuje do dawnych wystaw jabloneckiej biżuterii. W jego ramach studenci szkół artystycznych tworzą ozdoby

Renata Vietzová, Talente 2007

34.

do upiększania ciała i odzieży, współpracując ze

zážitkem pro diváky, ale autory samotné. Mohou

studentami kierunków tekstylnych innych szkół.

s tak bezprostředně v praxi ověřit, jak jejich dílo

Modele prezentowane są zarówno podczas

působí na větší okruh lidí v praktickém využití.

pokazu mody, jak i bezpośrednio w ramach



wystawy. Często powstają w ten sposób bardzo

již také mezi studenty zahraničních uměleckých

atrakcyjne kreacje odzieżowe i jubilerskie. Studenci

Katedra skla a šperku si získala věhlas

vysokých škol, zejména z Polska a Německa,

jabloneckiej Katedry Szkła i Biżuterii współpracują

kteří sem přijíždějí na stáže. Také liberečtí

zazwyczaj ze swoimi kolegami z Katedry Sztuki

studenti absolvují zahraniční stáže, zvláště

Tekstylnej w Libercu, z którymi znajdują też

na akademiích v polské Lodzi a Wroclawi.

wspólny język podczas realizowania projektów



interdyscyplinarnych w ramach studiów.

I za relativně krátkou dobu své existence

si tedy toto specializované vysokoškolské

Od momentu powstania katedry regularnie odbywa się również wystawa prac licencjackich, które

bakalářské studium dokázalo vydobýt velmi

prezentowane są w dużej sali wystawowej Muzeum

dobrou pozici mezi českými, ale také zahraničními

Północnoczeskiego (Severočeské muzeum)

vysokými školami. Široký záběr specializovaného

w Libercu. Wystawę rozpoczyna zawsze pokaz

oboru pokrývá všechny nuance, s nimiž se jeho

mody, na którym prezentowana jest odzież

studenti ve svém případném dalším studiu

i biżuteria. Jest on atrakcją dla widzów, ale także

nebo samostatné práci mohou setkat. Jsou tak

przeżyciem dla autorów, którzy w bezpośrednim

díky svým vysoce erudovaným učitelům nejen

kontakcie mogą sprawdzić, jak ich prace oddziałują

odborníky na tvorbu designu skla, šperku

na większy krąg odbiorców.

a drobných interiérových předmětů ze skla



Katedra Szkła i Biżuterii stała się znana

a kovu, ale své znalosti dokáží dobře adaptovat

także wśród studentów zagranicznych szkół

i na další související úlohy. Můžeme proto věřit, že

wyższych o profilu artystycznym, zwłaszcza

se se jmény absolventů jablonecké Katedry skla

z Polski i Niemiec, którzy przyjeżdżają tu na staże.

a šperku budeme setkávat i v budoucnu, v kontextu

Również libereccy studenci korzystają z możliwości

pozoruhodných výrobků celosvětového designu.

zagranicznych stażów, głównie w Akademiach



Sztuk Pięknych w Łodzi i Wrocławiu. Pomimo

Kateřina Nora Nováková

stosunkowo krótkiego okresu istnienia tego specyficznego kierunku studiów licencjackich, zdołał .

on wywalczyć sobie bardzo dobrą pozycję wśród czeskich i zagranicznych szkół wyższych. Kierunek ten obejmuje wszystkie niuanse, z którymi studenci mogą się spotkać podczas ewentualnej kontynuacji studiów lub w przyszłej samodzielnej pracy. Dzięki wysoko wykwalifikowanej kadrze nauczycielskiej studenci stają się nie tylko specjalistami w dziedzinie designu szkła, biżuterii i drobnej galanterii wnętrzarskiej z metalu i szkła, ale swoje wiadomości są w stanie wykorzystać realizując inne pokrewne zadania. Dlatego można sądzić, że z nazwiskami absolwentów jabloneckiej Katedry Szkła i Biżuterii będziemy spotykać się również w przyszłości w kontekście wartych uwagi wyrobów

Tereza Svobodová – Odzież i dodatki, Międzynarodowe Triennale, Jablonec 2008 Odĕv a jeho doplnĕk, Jablonec 2008

ogólnoświatowego designu. Kateřina Nora Nováková

35.

STANISLAV LIBENSKÝ – WCIĄŻ ŻYWA

ŽIVOUCÍ ODKAZ SKLÁŘSKÉHO UMĚLCE

SPUŚCIZNA ARTYSTY SZKŁA I PEDAGOGA

A PEDAGOGA STANISLAVA LIBENSKÉHO

W marcu 2011 roku Stanislav Libenský obchodziłby

V březnu letošního roku 2011 by se dožil Stanislav

dziewięćdziesięciolecie urodzin. Niestety ciężka choroba

Libenský devadesáti let. Bohužel těžká nemoc ukončila

przerwała jego karierę artystyczną. Zmarł w 2002 roku.

jeho uměleckou i životní dráhu již v roce 2002. Ani po

Jednak nawet po dziewięciu latach imię tego artysty szkła

devíti letech však jméno tohoto sklářského výtvarníka

i pedagoga nie przestało być znane na świecie, a postać

a pedagoga neztratilo nic ze svého světového věhlasu

Stanislava Libensky’ego jest ciągle żywą inspiracją nie tylko

a osobnost Stanislava Libenského je stále živou inspirací

dla jego byłych uczniów, ale też dla generacji wkraczającej

nejenom pro jeho bývalé žáky, ale také pro nastupující

dopiero na drogę kariery szklarskiej.

sklářskou generaci.

Stanislav Libenský urodził się w 1921 roku w rodzinie kowala w małej wiosce Sezemice niedaleko Mnichovo Hradiště. Zgodnie z tradycjami rodzinnymi powinien był kontynuować rzemiosło ojca, jednak widoczny talent malarski zaprowadził go, poniekąd paradoksalnie, od żelaza do szkła. Chciał malować, dlatego rodzice zapisali go do najbliższej ponadpodstawowej szkoły artystycznej. Była to szkoła szklarska w Novym Borze, a po niej podobna w Železnym Brodzie. W obu najwięcej uwagi poświęcał malowaniu i trawieniu szkła. Problematyka ta zainteresowała go do tego stopnia, że postanowił

Stanislav Libenský w swojej pracowni w Železnym Brodzie, 2000r. Fot. z arch. S. Libensky’ego i J. Brychtovej. Stanislav Libenský ve svém ateliéru v Železném Brodě, 2000r. Foto z archivu St. Libenského a J. Brychtové.

kontynuować naukę studiując w Pradze, gdzie po drugiej wojnie światowej zyskał absolutorium u profesora Josefa Kaplickiego w Wyższej Szkole Artystyczno-Przemysłowej

Stanislav Libenský se narodil v roce 1921 do rodiny

(Vysoká škola uměleckoprůmyslová, VŠUP) w pracowni

kováře v malé obci Sezemice nedaleko Mnichova Hradiště.

rysunku, malarstwa i szkła. Wszystkim tym dyscyplinom

Podle rodinné tradice měl pokračovat v otcově řemeslu,

pozostał potem, w różnym zakresie, wierny, ale szkło stało

ale nepřehlédnutelné malířské nadání ho přivedlo poněkud

się jego pasją.

paradoxní cestou od železa ke sklu. Chtěl malovat, a tak ho rodiče přihlásili na nejbližší střední uměleckou školu. Tou

W efekcie splotu okoliczności Stanislav Libenský stopniowo

byla sklářská škola v Novém Boru a po ní obdobná škola

powracał, piastując różne funkcje pedagogiczne, do

v Železném Brodě. Na obou věnoval přednostní pozornost

wszystkich trzech szkół, w których w młodości uczył

malovanému a leptanému dekoru. Tato problematika ho

się i studiował. W szkole szklarskiej w Novym Borze

natolik zaujala, že pokračoval v dalším studiu v Praze,

uczył technik malowania i trawienia szkła (1945-54),

kde po druhé světové válce završil svá studijní léta

w Železnym Brodzie był dyrektorem (1954-63),

absolutoriem u profesora Josefa Kaplického na Vysoké

a w Wyższej Szkole Artystyczno-Przemysłowej w Pradze

škole uměleckoprůmyslové v ateliéru se zaměřením na

prowadził pracownię szkła (1963-87). W ciągu tych lat

kresbu, malbu a sklo. Všem těmto výtvarným disciplínám

pracy pedagogicznej wychował setki uczniów, z których

zůstal později v různém rozsahu věrný, ale sklo se stalo

wielu jest dziś świetnymi i szanowanymi artystami szkła,

pro něj oborem osudovým.

36.

wielu zaś realizuje się w innych dziedzinach sztuki – i to nie

Shodou historických okolností se Stanislav Libenský

tylko w Czechach, ale też w świecie, Stanislav Libenský

postupně vrátil v různých pedagogických funkcích na

gościł bowiem jako profesor w wielu zagranicznych

všechny tři školy, na nichž v mládi studoval. Na sklářské

szkołach najrozmaitszych typów. Kilka uniwersytetów

škole v Novém Boru učil malování a leptání skla

w Europie i Stanach Zjednoczonych przyznało mu tytuł

(1945-54), v železnobrodské škole působil jako ředitel

doktora honoris causa. W 2002 roku tytuł ten otrzymał

(1954-63) a na Vysoké škole uměleckoprůmyslové v Praze

także od Wyższej Szkoły Artystyczno-Przemysłowej

vedl ateliér skla (1963-87). Za léta pedagogické práce

w Pradze, stając się jedynym laureatem tego tytułu

vychoval stovky žáků a mnozí z nich jsou dnes skvělými

w historii uczelni. Do ogólnoświatowego rozgłosu

a uznávanými umělci, ať již v oblasti sklářské tvorby, nebo

przyczyniło się też przyznanie mu kilku prestiżowych

v dalších výtvarných oborech.

nagród, jak na przykład nagroda Herdera Uniwersytetu

A to nejenom v České republice, ale i ve světě. Stanislav

w Wiedniu (1975) oraz nadanie mu tytułu Kawalera

Libenský totiž příležitostně působil jako externí profesor

Orderu Sztuki i Literatury w Paryżu (1989).

na řadě zahraničních škol nejrůznějšího typu. Na několika univerzitách v Evropě a ve Spojených státech

Ściśle współpracował z żoną, Jaroslavą Brychtovą.

dokonce získal čestné doktoráty. Titul Doktor honoris

Również ta część twórczości została doceniona, razem

causa mu udělila v roce 2002 také Vysoká škola

otrzymali wiele nagród za rzeźby autorskie oraz za

uměleckoprůmyslová v Praze jako dosud jedinému nositeli

prace dla architektury. Już w początkach swoich starań

tohoto titulu v dějinách školy. K světovému renomé

twórczych oboje znaleźli wspólny język, wykorzystując

přispělo i několik mimořádně prestižních cen, jako

możliwości techniki wytapiania szkła w formach. Ich

například Herderova cena z vídeňské univerzity (1975)

pierwsze monumentalne dzieło zostało zauważone na

či jmenování Rytířem řádu umění v Paříži (1989).

wystawie światowej w Brukseli w 1958 roku i docenione przez międzynarodowe jury, które przyznało im nagrodę Grand Prix. Temu ogromnemu sukcesowi towarzyszyło wiele innych nagród, które para otrzymała w ciągu kolejnych czterdziestu pięciu lat twórczości. Szklane rzeźby Stanislava Libensky’ego i Jaroslavy Brychtovej znajdują się dziś w posiadaniu wszystkich ważnych zbiorów muzealnych, galeryjnych i prywatnych na całym świecie. Swoją wspólną pracą współtworzyli wiele zabytkowych i współczesnych przestrzeni architektonicznych, dowodząc niezwykłych możliwości plastycznych i duchowych szkła topionego w formie zarówno w otoczeniu sacrum jak

Zielone oko piramidy, szkło topione w formie, Stanislav Libenský i Jaroslava Brychtová, 1993-1996. Wys.185 cm, szer. 285 cm. Fot. z arch. S. Libensky’ego i J. Brychtovej. Zelené oko pyramidy, tavené sklo, Stanislav Libenský a Jaroslava Brychtová, 1993-1996. Výška 185 cm, šířka 285 cm. Foto z archivu St. Libenského a J. Brychtové.

i profanum. Wśród innych z pewnością warte wzmianki są wspaniałe okna gotyckiej kaplicy św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze. W ramach dobrze funkcjonującego systemu współpracy autorskiej Stanislav Libenský

Dlouhou řadu cen získal Stanislav Libenský za společnou

przygotowywał, po uprzednich konsultacjach z Jaroslavą

tvorbu s manželkou Jaroslavou Brychtovou v oboru

Brychtovą, rysunki do planowanych realizacji w szkle

autorské plastiky a prací pro architekturu. Již na počátku

topionym w formie w skali 1:1. Dla siedmiometrowych

svého vzájemného uměleckého usilování našli oba

rysunków „gotyckich” okien kazał przeprowadzić

společnou výtvarnou řeč ve využití možností techniky

modyfikacje budowlane pracowni i zbudować specjalne

skla taveného ve formě. Jejich první monumentální dílo

37.

ohodnotila mezinárodní jury na světové výstavě v Bruselu v roce 1958 Grand Prix. Tento velkolepý úspěch doprovázela v dalších pětačtyřiceti letech úctyhodně dlouhá řada dalších významných ocenění. Skleněné plastiky Stanislava Libenského a Jaroslavy Brychtové jsou dnes zastoupeny ve všech významných muzejních, galerijních a soukromých sbírkách po celém světě. Svou společnou prací dotvořili mnohé historické i soudobé Rubáš III, szkło topione w formie, Stanislav Libenský i Jaroslava Brychtová, 1997. Wys. 95 cm, szer. 120 cm. Fot. z arch. S. Libensky’ego i J. Brychtovej. Rubáš III, tavené sklo, Stanislav Libenský a Jaroslava Brychtová, 1997. Výška 95 cm, šířka 120 cm. Foto z archivu St. Libenského a J. Brychtové.

architektonické prostory a prokázali tak nevšední výtvarné

rusztowanie. To również dowodzi, że pod wieloma

za zmínku vynikající okna gotické Svatováclavské kaple

względami był w stosunku do samego siebie bardzo

v katedrále sv. Víta v Praze. V zavedeném systému

wymagający. A wymagający był też w stosunku do swoich

autorské spolupráce připravoval Stanislav Libenský po

studentów, zwłaszcza tych z Wyższej Szkoły Artystyczno-

předcházejících konzultacích s Jaroslavou Brychtovou

Przemysłowej. Spod skrzydeł profesora Libensky’ego

kresby pro zamýšlené realizace v taveném skle v měřítku

wyszła liczna grupa artystów plastyków, którzy rozwijają

1:1. Pro sedmimetrové kresby „gotických“ oken nechal

jego dziedzictwo nie tylko pod względem artystycznym,

bez váhaní provést stavební úpravy ateliéru a zbudovat

i duchovní možnosti taveného skla v profánním i sakrálním prostředí. Za jiné stojí nepochybně v této souvislosti

ale też w pracy pedagogicznej. Z wielu nazwisk wymieńmy w tym kontekście przynajmniej kilka. Bardzo wyraźną postacią był Pavel Ježek (1938-99). Jego twórczość pozostawiła charakterystyczny ślad w nowoczesnej

Okna w gotyckiej kaplicy św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze, Stanislav Libenský i Jaroslava Brychtová, 1964-1968. Wysokość każdego okna 700 cm, szerokość 120 cm. Fot. z arch. S. Libensky’wwego i J. Brychtovej. Okna v gotické kapli sv. Václava v katedrále sv. Víta v Praze, Stanislav Libenský a Jaroslava Brychtová, 1964-1968. Výška každého okna 700 cm, šířka 120 cm. Foto z archivu St. Libenského a J. Brychtové.

speciální lešení. I to dokazuje, že byl v řadě ohledů sám k sobě velice náročný.

S. Libenský podczas rysowania studium okien ze szkła stapianego do gotyckiej kaplicy św. Wacława w katedrze św. Wita w Pradze, 1964 r. Fot. z arch. S. Libensky’ego i J. Brychtovej. Stanislav Libenský při kresbě studií oken z taveného skla do gotické kaple sv. Václava v katedrála sv. Víta v Praze, 1964. Foto z archivu St. Libenského a J. Brychtové.

A náročný byl také vůči svým studentům, především na Vysoké škole uměleckoprůmyslové. Z jeho ateliéru vyšla početná skupina výtvarníků, kteří rozvíjejí odkaz

twórczości autorskiej, gdzie nie bał się w bardzo oryginalny

profesora Libenského nejenom po umělecké stránce, ale

sposób łączyć szkła z rozmaitymi innymi materiałami.

také v pedagogické práci. Z mnoha jmen připomeňme

Niestety na swoją własną twórczość niewiele miał czasu,

v této souvislosti alespoň některá z nich. Velice výraznou

większość energii poświęcał bowiem szkole szklarskiej

osobností byl Pavel Ježek (1938-99). Jeho tvorba

w Železnym Brodzie, gdzie od 1968 roku uczył w pracowni

zanechala svébytnou stopu v novodobé autorské tvorbě,

38.

formowania szkła metodami hutniczymi, a w latach

v níž neváhal zcela originálním způsobem kombinovat sklo

1989 -1999 pełnił funkcję dyrektora. Przyczynił się do

s rozmanitými materiály. Bohužel na své vlastní dílo neměl

zasadniczej modernizacji nie tylko samego budynku szkoły,

příliš času, protože většinu své energie věnoval sklářské

ale też metod nauczania. Do współpracy zaprosił między

škole v Železném Brodě, kde od roku 1968 učil v ateliéru

innymi również dalszych absolwentów pracowni prof.

hutního tvarování skla a v letech 1989-1999 působil

Libensky’ego, Ivo Buriana i Břetislava Nováka. Pavel Ježek

ve funkci ředitele. Zasloužil se o zásadní modernizaci

położył podwaliny pod dynamiczny rozwój szkoły. Do jego

nejenom vlastní budovy školy, ale rovněž výtvarné výuky.

działań nawiązała jego następczyni w funkcji dyrektora,

Přizval k pedagogické spolupráci kromě jiných i další

Zdeňka Laštovičková. Dzięki ich wspólnym staraniom

absolventy ateliéru prof. Libenského, a to Ivo Buriana

szkoła szklarska w Železnym Brodzie jest obecnie świetnie

a Břetislava Nováka. Pavel Ježek položil skvělé základy pro

wyposażoną placówką o szerokim zapleczu technicznym,

dynamický rozvoj školy, na nějž navázala jeho nástupkyně

włącznie z własną hutą. O poziomie szkoły świadczy też

v ředitelské funkci Zdeňka Laštovičková. Jejich společnou

to, że ewentualną współpracą z nią zainteresowana jest

zásluhou je v současnosti sklářská škola v Železném

obecnie Akademia Sztuk Pięknych we Wrocławiu.

Brodě skvěle vybaveným školním pracovištěm se širokým technickým zázemím včetně vlastní hutě. O uznávané

Również w kolejnej północnoczeskiej szkole szklarskiej

úrovni této střední školy svědčí jistě také to, že se

w Kamenickim Šenovie w przeciągu lat w kształtowaniu

o případnou spolupráci v současné době zajímá Akademie

programu nauczania artystycznego uczestniczyło kilku

sztuk peknych z Wroclavi.

ważnych absolwentów pracowni prof. Libensky’ego z Wyższej Szkoły Artystyczno-Przemysłowej w Pradze.

Rovněž v další severočeské sklářské škole v Kamenickém

Funkcję dyrektora sprawował najpierw Vladimír Klein,

Šenově se v průběhu času podílelo na formování programu

po nim Pavel Werner, a obecnie František Janák.

umělecké výuky několik výrazných absolventů ateliéru

Profesorami zaś byli ponadto Josef Kochrda, František

prof. Libenského z Vysoké školy uměleckoprůmyslové

Novák i Pavel Trnka. We wszystkich przypadkach są to

v Praze. V ředitelské funkci to byl nejprve Vladimír Klein,

autorzy o ustalonym spojrzeniu i wartej uwagi inwencji

po něm Pavel Werner a v současnosti František Janák,

twórczej. Ostatni trzej wymienieni – František Janák,

na profesorských místech navíc Josef Kochrda, František

Vladimír Klein i Pavel Trnka – na swój sposób świetnie

Novák a Pavel Trnka. Ve všech případech se jedná

przedstawili zarówno szkołę Stanislava Libensky’ego, jak

o autory s vyhraněnou sklářskou estetikou a pozoruhodnou

czeskie szkolnictwo zawodowe podczas wieloletniej pracy

tvůrčí invencí. Ostatně tři z nich – František Janák,

pedagogicznej w japońskim instytucie szkła artystycznego

Vladimír Klein a Pavel Trnka – svým způsobem skvěle

w Toyamie.

reprezentovali jak školu Stanislava Libenského, tak české odborné školství při svém dlouhodobém pedagogickém

Stanislav Libenský pierwsze doświadczenia pedagogiczne

působení v japonském sklářském uměleckém institutu

zaczął zbierać w szkole szklarskiej w Novym Borze, gdzie

v Tojamě.

po 1945 roku przez wiele lat uczył. Po jego odejściu do Železnego Brodu, a następnie do Pragi, placówka ta

Stanislav Libenský začal původně sbírat své první

przeszła wiele zmian i po różnych perypetiach w erze

učitelské zkušenosti na střední sklářské škole v Novém

komunizmu jej dotychczasowa orientacja artystyczna

Boru, kde po roce 1945 učil řadu let. Po jeho odchodu

została zredukowana do technologii szklarskich.

do Železného Brodu a následně do Prahy prošla tato

W 1977 roku pracę w szkole rozpoczął jeden z pierwszych

novoborská instituce složitým vývojem a po různých

absolwentów pracowni prof. Libensky’ego z Pragi, Václav

peripetiích v komunistické éře se její dosavadní umělecká

Machač. W następnych latach pracowali tu kolejni

orientace zredukovala na výuku sklářské technologie.

39.

absolwenci tej pracowni – Miroslav Čermák, Stanislav

V roce 1977 do školy nastoupil jeden z prvních absolventů

Honzík, Antonie Jankovcová, Eva Švestková i Pavel

vysokoškolského ateliéru prof. Libenského v Praze Václav

Werner. Dzięki nim w szkole ponownie otwarto kierunki

Machač. V následujících letech se ve škole vystřídali další

artystyczne, najpierw formowania szkła metodami

absolventi téhož ateliéru Miroslav Čermák, Stanislav

hutniczymi, później szlifowania i malowania. Z pomocą

Honzík, Antonie Jankovcová, Eva Švestková a Pavel

pozostałych nauczycieli stworzyli aktywne środowisko

Werner. Zásluhou jejich úsilí byly na škole opětovně

twórcze, które przyczyniło się do podniesienia poziomu

otevřeny umělecké obory, nejprve hutní tvarování

nauczania nie tylko w dotychczasowej szkole średniej

skla, později broušení a malování. S pomocí ostatních

i zawodowej, ale też w nowo powstałym studium

pedagogů vytvořili aktivní tvůrčí prostředí, které přispělo

zawodowym (Vyšší odborná škola, 1996). Obecnie

ke zkvalitnění výtvarného studia nejenom na dosavadní

nauczycielami sztuki są tu Stanislava Grebeníčková i Milan

střední škole, ale i na nově otevřené Vyšší odborné škole

Handl. Oboje studiowali u prof. Libensky’ego, a M. Handl

(1996). V současnosti působí na postech uměleckých

był w 1982 roku jego asystentem.

pedagogů Stanislava Grebeníčková a Milan Handl. Oba studovali u prof. Libenského, M. Handl byl v roce 1982

Tradycyjne czeskie szkoły szklarskie od wielu dziesiątek

jeho asistentem.

lat nierozerwalnie związane są z obszarem północnozachodnich Czech. W czasach współczesnych jednak

Tradiční české sklářské školy jsou již dlouhá desetiletí

intensywną działalność rozwija także ponadpodstawowa

neodmyslitelně spjaty s regionem severních Čech.

szklarska szkoła artystyczno-przemysłowa (Střední

V nové době však vyvíjí intenzívní činnost také Střední

uměleckoprůmyslová škola sklářská) w Valašskim Meziříčí.

uměleckoprůmyslová škola sklářská ve Valašském

W tworzeniu jej programu artystycznego uczestniczył

Meziříčí. Na formování jejího uměleckého programu se

w wyraźny sposób Jiří Šuhájek. W czasach studiów

výrazně podílel Jiří Šuhájek. V době studií

u prof. Libensky’ego odbył on staż w Anglii,

u prof. Libenského absolvoval stáž v Anglii a posléze

a następnie kontynuował naukę w Royal College of Art

pokračoval v dalším uměleckém vzdělávání na Royal

w Londynie. Dziś należy do najbardziej znanych czeskich

College of Art v Londýně. Dnes patří k nejznámějším

artystów szkła, bardzo często uczestniczy w szklarskich

českým sklářským výtvarníkům v odborném světě, velice

sympozjach oraz plenerach w kraju i za granicą. Czasami

často se účastní sklářských sympozií doma i v cizině

też współpracuje z zagranicznymi szkołami artystycznymi

a příležitostně působí na zahraničních uměleckých školách

różnego typu. Także dzięki niemu szkoła w Valašskim

různého typu. Také jeho zásluhou se valašskomeziříčská

Meziříčí stosunkowo szybko znalazła miejsce wśród o wiele

škola zařadila poměrně rychle k historicky nepoměrně

starszych placówek edukacyjnych tej branży, które co roku

starším vzdělávacím institucím v tomto oboru, odkud

wypuszczają maturzystów reprezentujących dobry poziom

každoročně vycházejí maturanti s kvalitním výtvarným

artystyczny i zawodowy. Wielu absolwentów tych szkół

a odborným vzděláním. Mnozí z absolventů těchto

kontynuuje naukę w szkołach wyższych.

středních škol s úspěchem pokračují v dalším studiu na vysokých školách.

Obecnie w Republice Czeskiej działają trzy instytucje umożliwiające studiowanie szkła artystycznego. Największe

V současnosti nabízejí v České republice příležitost

tradycje ma Vysoká škola uměleckoprůmyslová – Wyższa

k akademickému studiu v oboru uměleckého

Szkoła Artystyczno-Przemysłowa w Pradze.

skla tři instituce. Tou tradiční je Vysoká škola

Do niedawna działały tu dwie pracownie. Jedną prowadził

uměleckoprůmyslová v Praze. Donedávna tu působily

Vladimír Kopecký, drugą – ukierunkowaną na przestrzenne

dva ateliéry. Jeden z nich vedl Vladimír Kopecký,

formy szkła dla potrzeb architektury – Marian Karel.

druhý – zaměřený na prostorovou sklářskou tvorbu pro

40.

Obaj profesorowie w młodości byli uczniami Stanislava

architekturu – Marian Karel. Oba profesoři byli ve svém

Libensky’ego, choć każdy z nich w innym czasie – Vladimír

mládí žáky Stanislava Libenského, i když každý z nich ve

Kopecký tylko krótki okres czasu jako uczeń szkoły średniej

zcela jiné době a v odlišném postavení. Vladimír Kopecký

w Novym Borze, Marian Karel przez prawie całe studia

pouze krátce jako středoškolák v Novém Boru, Marian

w Pradze. Po odejściu V. Kopeckiego na emeryturę

Karel téměř po celá léta svého pražského vysokoškolského

a M. Karela do nowej pracy na politechnice (České vysoké

studia. Po odchodu V. Kopeckého do penze a M. Karla do

učení technické) w Pradze, w praskiej Wyższej Szkole

nového pedagogického pracoviště na Českém vysokém

Artystyczno-Przemysłowej pozostała tylko jedna wspólna

učení technickém v Praze je dnes na pražské „umprumce“

pracownia szkła, którą prowadzi Rony Plesl. Nie należy

pouze jeden společný sklářský ateliér, který vede Rony

on co prawda do grona uczniów Stanislava Libensky’ego

Plesl. Tento pedagog sice nepatří ze žádného pohledu

(podczas studiów jego nauczycielami byli profesorowie

mezi žáky Stanislava Libenského (jeho vysokoškolskými

Jiří Harcuba i Vratislav K. Novák), ale znał z profesora

učiteli byli profesoři Jiří Harcuba a Vratislav K. Novák), ale

jeszcze z czasów, kiedy zaczął uczyć się w szkole średniej

znali se již od dob, kdy R. Plesl začal se sklářským studiem

w Železnym Brodzie. Pan profesor Libenský przez

na železnobrodské škole. Pan profesor Libenský měl totiž

wszystkie lata swojej pracy na uczelni w Pradze mieszkał

po celá léta svého pražského vysokoškolského působení

bowiem na stałe właśnie w tym mieście i regularnie tu pod

trvalé bydliště v Železném Brodě, kam se pravidelně

koniec tygodnia przyjeżdżał. Przy tej okazji bardzo często

koncem týdne vracel. Velice často při té příležitosti zašel

zachodził też do szkoły, w której przed laty pełnił funkcję

do školy, v níž před lety působil jako ředitel, a tak není divu,

dyrektora. Dlatego nic dziwnego, że wiedział o wszystkich

že měl stálý přehled o všech talentovaných žácích. Jejich

utalentowanych uczniach, uważnie śledząc ich dalszą

další uměleckou dráhu pozorně sledoval i v situacích, kdy

drogę, nawet kiedy decydowali się kontynuować karierę

pokračovali ve studiu v odlišně zaměřeném oboru

w innej dziedzinie twórczości.

výtvarné tvorby.

Osoby zainteresowane studiami na kierunku szklarskim

Kromě Vysoké školy uměleckoprůmyslové v Praze mohou

w Republice Czeskiej oprócz Wyższej Szkoły Artystyczno-

zájemci o vysokoškolské studium v oboru výtvarného

Przemysłowej w Pradze mogą zgłaszać się także na dwa

zpracování skla v České republice podávat přihlášky také

uniwersytety. Pierwszym jest Uniwersytet Jana Evangelisty

na dvě univerzitní instituce. Tou první je Univerzita Jana

Purkyně w Ústí nad Łabą, a dokładniej jego Wydział Sztuki

Evangelisty Purkyně v Ústí nad Labem, resp. její Fakulta

Użytkowej i Designu (Fakulta užitého umění a designu).

užitého umění a designu. Toto umělecké pracoviště

Wydział powstał w 2000 roku nawiązując do działalności

vzniklo v roce 2000 a navázalo na pedagogickou činnost

pedagogicznej Instytutu Kultury Plastycznej (Institut

předchozího Institutu výtvarné kultury. Prvotním základem

výtvarné kultury). Początkowo sercem tego instytutu

tohoto Institutu byl ateliér skla. Jeho učební program

była pracownia szkła. Jej program dydaktyczny został

formuloval (1992) a ve funkci vedoucího ateliéru řadu

sformułowany w 1992 przez ucznia prof. Libensky’ego,

let pracoval žák profesora Libenského Pavel Mizera. Od

Pavla Mizerę, który przez wiele lat pełnił funkcję kierownika

roku 1996 vede tento ústecký ateliér – v současné době

pracowni. Od 1996 roku pracownią w Ústí – dziś

začleněný pod Katedru užitého umění Fakulty designu

stanowiącą część Katedry Sztuki Użytkowej Wydziału

a umění – Ilja Bílek, který považuje studijní léta strávená

Designu i Sztuki – kieruje Ilja Bílek, który lata studiów

v ateliéru prof. Libenského za velice důležité východisko

u prof. Libensky’ego uważa za bardzo ważny fundament

své vlastní umělecké i vzdělávací práce.  

swojej własnej pracy artystycznej i pedagogicznej.

Obdobně nahlíží na svou pedagogickou činnost také někdejší absolventka Libenského ateliéru Dagmar Hrabánková působící na liberecké Technické univerzitě.

41.

Podobnie na swą działalność pedagogiczną patrzy dawna

Na zdejší Fakultě textilní byla zřízena v roce 1992

absolwentka pracowni Libensky’ego, Dagmar Hrabánková,

Katedra návrhářství, jejíž učební program se postupem

która pracuje obecnie na Uniwersytecie Technicznym

času rozrůstal o další obory. S ohledem na velký zájem

w Libercu. Na tutejszym Wydziale Tekstyliów w 1992

studentů a s přihlédnutím k výrobním tradicím regionu

roku założono Katedrę Projektowania, której program

rozšířila tato katedra - s novým názvem Katedra designu

nauczania stopniowo się rozrastał o kolejne kierunki.

– v roce 2002 svou působnost do Jablonce nad Nisou.

W związku z ogromnym zainteresowaniem studentów

Na tomto detašovaném pracovišti probíhá specializovaná

i tradycjami regionu, katedra ta w 2002 roku rozszerzyła

výuka zaměřená na bižuterii a šperk (výtvarným

pole swojego działania – pod nową nazwą Katedry Designu

garantem této výuky je Ludmila Šikolová) - a rovněž na

– na Jablonec nad Nysą. W Jabloncu powstał samodzielny

umělecké zpracování skla. Za pár let se podařilo Dagmar

oddział, w którym odbywają się zajęcia z biżuterii (opiekę

Hrabánkové profilovat tento sklářský bakalářský studijní

artystyczną sprawuje Ludmila Šikolová) oraz szkła

obor natolik výrazně, že leckteří ze zdejších absolventů

artystycznego. W ciągu kilku lat Dagmar Hrabánkovej

se uplatnili nejenom v místním průmyslu, ale s úspěchem

udało się na tyle wyraźnie określić profil tego licencjackiego

pokračovali v magisterském studiu na uměleckých

kierunku, że wielu absolwentów znalazło pracę nie tylko

vysokých školách v České republice, na Slovensku

w tutejszym przemyśle, ale kontynuowało studia, zyskując

a v Polsku. Navíc se stala jablonecká školní budova se svou

stopień magistra w uczelniach w Republice Czeskiej, na

Galerií N místem, kde se v poměrně krátké době vystřídalo

Słowacji i w Polsce. Ponadto należący do uczelni obiekt

mnoho zajímavých a podnětných výstav z nejrůznějších

w Jabloncu, w którym ulokowana jest też Galeria N, stał

výtvarných oborů včetně skla. V rámci pracovních

się miejscem, w którym w stosunkowo krótkim czasie

i přátelských kontaktů tu často vystavují také pedagogové

pojawiło się wiele ciekawych i inspirujących wystaw

a studenti z wroclavské Akademie sztuk peknych.

z najróżniejszych dziedzin sztuki, w tym szkła. W ramach kontaktów roboczych i przyjacielskich swoje prace często

Není pochyb o tom, že i v dnešním světě nevídaných

prezentują tu także pedagodzy i studenci z wrocławskiej

virtuálních možností jsou tradiční výstavy přesvědčivou

Akademii Sztuk Pięknych.

příležitostí k názorné prezentaci a konfrontaci výsledků, ať již v oblasti tvorby individuálních umělců nebo

Bez wątpienia również w dzisiejszym świecie

výtvarných škol. Jméno Stanislava Libenského má dodnes

niesamowitych wirtualnych możliwości tradycyjne wystawy

mimořádnou váhu, a proto byl v roce 2009 vyhlášen

są przekonującą okazją do prezentacji i konfrontacji

první ročník mezinárodní výstavní přehlídky diplomních

wyników – czy to w dziedzinie twórczości artystów

prací z vysokoškolských ateliérů zaměřených na umělecké

indywidualnych czy szkół artystycznych. Imię Stanislava

zpracování skla. Tato soutěžní přehlídka nese název

Libensky’ego ma do dziś wyjątkowe znaczenie, dlatego

Cena Stanislava Libenského. Iniciativa k vyhlášení této

w 2009 roku ogłoszono pierwszą edycję

akce vzešla od Jaroslavy Brychtové, dlouholeté umělecké

międzynarodowego przeglądu połączonego z konkursem

spolupracovnice a manželky Stanislava Libenského,

i wystawami prac dyplomowych powstałych

organizace se ujala Pražská galerie českého skla. Záštitu

w pracowniach szkół wyższych ukierunkowanych na

nad přehlídkou tvorby mladých světových tvůrců převzala

szkło artystyczne. Przegląd nazwano „Cena Stanislava

manželka prezidenta České republiky paní Livie Klausová.

Libenského” – Nagroda Stanislava Libenskiego. Inicjatywa zorganizowania takiego przedsięwzięcia wyszła od

Podle propozic této soutěžní akce posuzuje přihlášené

Jaroslavy Brychtovej, wieloletniej współpracownicy i żony

a vystavené práce odborná porota. Autor vítězného díla

Stanislava Libensky’ego, realizacją pomysłu zajęła się

se stává nejenom držitelem Ceny Stanislava Libenského,

Pražská galerie českého skla (Praska Galeria Czeskiego

ale získává i bezplatnou příležitost k třítýdennímu studiu

42.

Szkła). Patronat nad przeglądem twórczości młodych

ve vyhlášené letní sklářské škole - Pilchuck Glass School

światowych twórców objęła żona prezydenta Czech,

- ve Spojených státech. V prvním ročníku tuto šanci

pani Livie Klausová.

přisoudila porota absolventce pražské Vysoké školy uměleckoprůmyslové Soně Třeštíkové. Rozhodování to

Zgodnie z zasadami tego konkursu zgłoszone i wystawione

však nebylo rozhodně nijak snadné, protože konkurence

prace ocenia jury składające się ze specjalistów.

byla z domácích i zahraničních škol značná. Vedle českých

Autor zwycięskiego dzieła nie tylko otrzymuje nagrodę

vysokých škol z Prahy, Ústí n. Labem a Liberce byly na

Stanislava Libensky’ego, ale też bezpłatną możliwość

výstavě zastoupeny obdobné instituce z Anglie, Estonska,

trzytygodniowego kursu w znanej letniej szkole szklarskiej –

Holandska, Japonska, Německa, Polska

Pilchuck Glass School – w Stanach Zjednoczonych.

(6 účastníků z Akademie sztuk pieknych) a Slovenska.

W pierwszej edycji nagrodę jury przyznało Soni Třeštíkovej,

Podle prvotních úvah byla Cena Stanislava Libenského

absolwentce praskiej Wyższej Szkoły Artystyczno-

proponována jako bienále, ale početná účast již v prvním

Przemysłowej. Decyzja nie była jednak łatwa, bowiem

ročníku přiměla organizátory k rozhodnutí, že se stane

konkurencja z czeskich i zagranicznych szkół była duża.

akcí každoroční. Zatímco v roce 2009 úroveň českých

Obok czeskich uczelni z Pragi, Ústí nad Łabą i Liberca

zástupců oproti zahraničním výrazně převažovala,

na wystawie pojawiły się podobne instytucje z Anglii,

v druhém ročníku Ceny Stanislava Libenského v roce

Estonii, Holandii, Japonii, Niemiec, Polski (6 uczestników

2010 byla situace v tomto směru hodně vyrovnaná. Do

z Akademii Sztuk Pięknych) i Słowacji.

vítězné trojice se tentokráte za vítězného Angličana Alana Horsleye a před třetí Japonku Mafune Gonjo - ta však

Początkowo rozważano organizowanie Nagrody Stanislava

zastupovala švédskou školu University College of Arts,

Libensky’ego jako biennale, jednak liczny udział już

Crafts and Design ve Stockholmu - dostala za českou

w pierwszej edycji zachęcił organizatorów do podjęcia

stranu pouze Barbora Vobořilová (původně studovala v

decyzji o corocznym urządzaniu tej imprezy. Podczas

Ústí n. L., pětileté studium dokončila na Vysoké škole

gdy w pierwszej edycji w 2009 roku czescy uczestnicy

uměleckoprůmyslové v Praze). Mezi bezmála padesáti

swym poziomem wyraźnie przewyższali uczestników

účastníky bylo tentokráte pouze deset zástupců českých

zagranicznych, w drugiej edycji Nagrody Stanislava

škol z Prahy, Liberce a Ústí n. L., mnohem početnější

Libensky’ego w 2010 r. sytuacja była pod tym względem

přihlášky přišly z Belgie, Estonska, Francie, Irska, Izraele,

zbilansowana. Do pierwszej trójki tym razem za zwycięskim

Litvy, Maďarska, Německa, Polska, Rakouska, Ruska,

Anglikiem Alanem Horsleyem i przed trzecią Japonką

Spojených států amerických, Švédska a Velké Británie.

Mafune Gonjo (ta jednak reprezentowała szwedzką uczelnię University College of Arts, Crafts and Design

České sklářské školství má hlubokou tradici,

w Sztokholmie) dostała się tylko jedna reprezentantka

propracovaný systém a díky profesoru Libenskému a jeho

Czech – Barbora Vobořilová (najpierw studiowała

pokračovatelům i vysoký kredit v celém světě. Stoupající

w Ústí, studia magisterskie dokończyła w Wyższej

zahraniční konkurence však napovídá, že v době obecné

Szkole Artystyczno-Przemysłowej w Pradze). Wśród bez

stagnace sklářství je odpovědnost pedagogů českých

mała pięćdziesięciu uczestników było tym razem tylko

středních a vysokých škol v oboru uměleckého skla zcela

dziesięcioro reprezentantów czeskich szkół z Pragi,

mimořádná. Osobnost Stanislava Libenského je v tomto

Liberca i Ústí, o wiele więcej zgłoszeń przyszło z Belgii,

směru pro ně – a stejně tak pro jejich žáky – inspirativním

Estonii, Francji, Irlandii, Izraela, Litwy, Węgier, Niemiec,

příkladem, aktuální výzvou a stálým závazkem.

Polski, Austrii, Rosji, Stanów Zjednoczonych, Szwecji i Wielkiej Brytanii.

Oldřich Palata

43.

Czeskie szkolnictwo o kierunku szklarskim ma głęboko zakorzenione tradycje i szczegółowo opracowany system, a dzięki profesorowi Libensky’emu oraz jego następcom także duży kredyt zaufania na całym świecie. Wzrastająca konkurencja z zagranicy podpowiada jednak, że w czasach ogólnej stagnacji szklarstwa odpowiedzialność ciążąca na pedagogach kształcących młodych szklarzy w szkołach średnich i wyższych jest ogromna. Postać Stanislava Libensky’ego jest pod tym względem dla nich – i dla ich uczniów – inspirującym przykładem, wyzwaniem i zobowiązaniem. Oldřich Palata

Irena Czepcová - Rzeźba do wnętrz, szkło topione w formie, beton, metal, elektroinstalacja, Wydział Sztuki i Designu, Uniwersytet J. E. Purkyně w Ústí nad Łabą, 2010. Rozmiary 65 cm x 40 cm x 30 cm. Rzeźba prezentowana była na wystawie konkursowej Nagrody Stanislava Libensky’ego 2010. Fot. z archiwum Praskiej Galerii Czeskiego Szkła. Irena Czepcová - Interiérová plastika, tavené sklo, beton, kov, elektroinstalace, Fakulta umění a designu, Univerzita J. E. Purkyně v Ústí nad Labem, 2010. Rozměry 65 cm x 40 cm x 30 cm. Plastika byla zastoupena na soutěžní výstavě Cena Stanislava Libenského 2010. Foto z archivu Pražské galerie českého skla.

44.

Barbora Vobořilová - Obiekt-kielich z kolekcji „Święte tajności”, szkło dmuchane, stapiane, szlifowane, klejone, Wyższa Szkoła Artystyczno-Przemysłowa w Pradze, 2010. Wys.40 cm. Kolekcja prezentowana była na wystawie konkursowej Nagrody Stanislava Libensky’ego 2010, II miejsce. Fot. z archiwum Praskiej Galerii Czeskiego Szkła. Barbora Vobořilová - Objekt-kalich ze souboru Svaté tajiny, sklo foukané, tavené, broušené, lepené, Vysoká škola uměleckoprůmyslová v Praze, 2010. Výška 40 cm. Soubor byl zastoupen na soutěžní výstavě Cena Stanislava Libenského 2010 a autorka za něj získala II. místo. Foto z archivu Pražské galerie českého skla.

45.

Lucie Mužíčková - Obiekt do wnętrz, szkło z odzysku w nierdzewnej obręczy z diodami LED, Katedra Designu, Uniwersytet Techniczny w Libercu, samodzielny oddział terenowy w Jabloncu nad Nysą, 2010. Średnica 28 cm. Rzeźba prezentowana była na wystawie konkursowej Nagrody Stanislava Libensky’ego 2010. Fot. z archiwum Praskiej Galerii Czeskiego Szkła. Lucie Mužíčková - Interiérový objekt, recyklované sklo v nerezové obruči s LED diodami, Katedra designu, Technická univerzita v Liberci, detašované pracoviště v Jablonci nad Nisou, 2010. Průměr 28 cm. Plastika byla zastoupena na soutěžní výstavě Cena Stanislava Libenského 2010. Foto z archivu Pražské galerie českého skla.

46.

Martin Prokeš - Misy-obiekty, szkło stapiane, cięte, klejone, szlifowane, polerowane, Katedra Designu, Uniwersytet Techniczny w Libercu, samodzielny oddział terenowy w Jabloncu nad Nysą, 2010. 42 cm x 42 cm x 10 cm. Misy-obiekty były prezentowane na wystawie konkursowej Nagrody Stanislava Libensky’ego 2010. Fot. z archiwum Praskiej Galerii Czeskiego Szkła.

Lenka Tomšová - Misa z materiału z recyklingu, tafle szkła i papier, szkło klejone, obrabiane na tokarce, Katedra Designu, Uniwersytet Techniczny w Libercu, samodzielny oddział w Jabloncu nad Nysą, 2010. Wysokość 5,5 cm, średnica 25 cm. Misa była na wystawie konkursowej Nagrody Stanislava Libensky’ego 2010. Fot. z archiwum Muzeum Północnoczeskiego w Libercu. Lenka Tomšová - Mísa z recyklovaného materiálu, tabulové sklo a papír, lepené, soustružené, Lenka Tomšová, Katedra designu, Technická univerzita v Liberci, detašované pracoviště v Jablonci nad Nisou, 2010. Výška 5.5 cm, průměr 25 cm. Mísa byla zastoupena na soutěžní výstavě Cena Stanislava Libenského 2010. Foto z archivu Severočeského muzea v Liberci.

Martin Prokeš - Mísy-objekty, tavené sklo, řezané, lepené, broušené, leštěné, Martin Prokeš, Katedra designu, Technická univerzita v Liberci, detašované pracoviště v Jablonci nad Nisou, 2010. Rozměry 42 cm x 42 cm x 10 cm. Mísy-objekty byly zastoupeny na soutěžní výstavě Cena Stanislava Libenského 2010. Foto z archivu Pražské galerie českého skla.

47.

biżuteria šperk

TEREZA BORLOVÁ Z płaszczyzny w przestrzeń naszyjnik, papier Z plochy do prostoru náhrdelník, papír

50.

ALŽBĚTA DVOŘÁKOVÁ Ręka – najdoskonalsze narzędzie pierścień - wachlarz, biały mosiądz, skóra Ruka nejdokonalejší nástroj prsten - vějíř, bílá mosaz, kůže

51.

KATEŘINA ERŠILOVÁ Most - pierścień mosiądz, tworzywa sztuczne, żyłka Most - prsten mosaz, plast, lanko

52.

MARTIN GROSMAN Struktury brosze, tworzywo, metal Struktury brože, plast, ocel

53.

ŽANETA HANUŠOVÁ

Z płaszczyzny w przestrzeń naszyjnik, folia PVC, guma Z plochy do prostoru náhrdelník, PVC fólie, guma

54.

ALENA HORECKÁ Łańcuch - naszyjnik tworzywo sztuczne, metal Řetězení - náhrdelník kov, plast

55.

PETR KARBAN Ozdoba na nos metal Ozdoba nosu kov

56.

LENKA KLIMTOVÁ Łańcuch - naszyjnik stal nierdzewna, matowa Řetězení - náhrdelník nerez mat

57.

JIŘÍ KARÁSEK Z płaszczyzny w przestrzeń folia aluminiowa Z plochy do prostoru hrnky, dózy, hliník,aluminium, papír

58.

ŠÁRKA LENERTOVÁ Sny – ozdoba na ucho miedź, folia PVC, papier Sny – ozdoba na ucho měď , plast, PVC folie, papír

59.

VERONIKA LUŇÁKOVÁ Łańcuch ze schowkiem łańcuch z miedzi Řetězení a schránka - řetězy měď

60.

ADÉLA NĚMEČKOVÁ Łańcuch - Pająki – naszyjnik mosiądz, drut żelazny Řetězení – Pavouci - náhrdelník mosaz, Fe drát

61.

JIŘÍ NOVOTNÝ Ręka – najdoskonalsze narzędzie łubek na palec mosiądz Ruka nejdokonalejší nástroj dlahy na prsty mosaz

62.

TEREZA PÉKOVÁ Biżuteria dla lekarza - brosza Šperk pro lékaře - broža

63.

JELENA POTYLKOVÁ Łańcuch – naszyjnik srebro, drut Řetězení - náhrdelník stříbro, drát

64.

JIŘÍ RŮŽIČKA Łańcuch - naszyjnik szlifowana stal nierdzewna Řetězení - náhrdelník broušená nerez

65.

LUDMILA ŠIKOLOVÁ Hołd dla szklanych koralików naszyjnik sześcienny, polyester, linka stalowa Pocta skleňeným korálkům - náhrdelník krychle polyester, ocelové lanko

66.

KATEŘINA ŠÍPOVÁ Ręka – najdoskonalsze narzędzie bransoletka powierzchnie erodowane, trawione, polerowane, płytki laser Ruka nejdokonalejší nástroj náramky nerez, lept, leštěné, destičky nerez

67.

PETRA STRÁNSKÁ Ręka – najdoskonalsze narzędzie Proca - bransoletka mosiądz, miedź patynowana Ruka nejdokonalejší nástroj - Praky - náramky mosaz, měď, galva,patina

68.

IVETA TÁBOROVÁ Pierścień – schowek srebro, naturalne kamienie Prsten – schránek stříbro, přírodní kameny

69.

BARBORA VYMAZALOVÁ Naszyjnik mosiądz Náhrdelník mosaz

70.

szkło sklo

PETRA BOJANOVOVÁ Stosunki lustrzana misa trójkątna 2009 – 10 Vztahy zvrcadlová mísa, trojúhelník 2009 – 10

72.

MARTA HAVLÍČKOVÁ Wazon opalizujący szkło topione w formie 2008 – 09 Váza opál tavenice 2008 – 09

73.

HANA HLUBUČKOVÁ Obiekt Wehikuł czasu szkło przezroczyste, łączone z metalem 2010 – 11 Objekt Stroj času čiré sklo, kombinace s kovem 2010 – 11

74.

ALENA HORECKÁ Nagroda, wyróżnienie dla... Hantle metalowa konstrukcja ze śrubami 2009 – 10 Cena, ocenění pro… Činky kovové madlo se šrouby 2009 – 10

75.

DAGMAR HRABÁNKOVÁ Wazon, fusing Váza, lehané sklo

76.

JAN JELÍNEK Ruch patera, szkło topione w formie 2006 – 07 Pohyb mísa plochá, tavenice 2006 – 07

77.

JIŘÍ KARÁSEK Zabawa ze szkłem szkło przeźroczyste, tworzywo 2006 – 07 Hra se sklem čiré sklo, plast 2006 – 07

78.

PETR KARBAN Zabawa ze szkłem misa (szyjki butelek) 2008 – 09 Hra se sklem mísa (hrdla lahví) 2008 – 09

79.

ŠÁRKA LENERTOVÁ Stosunki szkło topione w formie 2009 – 10 Vztahy tavenice 2009 – 10

80.

VERONIKA LUŇÁKOVÁ Paw szkło klejone (przezroczyste) 2010 – 11 Páv lepený (čirý) 2010 – 11

81.

LUCIE MUŽÍČKOVÁ Zabawa ze szkłem „Bąki“ (różnokolorowe, malowane) 2007 – 08 Hra se sklem „Káči“ (různobarevné malované) 2007 – 08

82.

JIŘÍ NOVOTNÝ Zabawa ze szkłem patera ze śrubkami (szkło bezbarwne) 2009-10 Hra se sklem misky se šroubama (čiré)) 2009 – 10

83.

ZUZANA ŘEBÍČKOVÁ Nakrycia stołowe szkło topione w formie 2008 – 09 Stolování tavenice topaz 2008 – 09

84.

JIŘÍ RŮŽIČKA Stosunki szkło topione w formie 2009 – 10 Vztahy tavenice 2009 – 10

85.

NIKOLA ŠPICAROVÁ Zabawa ze szkłem 2007 – 08 Hra se sklem 2007 – 08

86.

PETRA STRÁNSKÁ Głowy-twarz-maska fusing (szkło przeźroczyste) 2010 – 11 Hlavy-obličej-maska lehané sklo (čiré) 2010 – 11

87.

BARBORA VYMAZALOVÁ Stosunki szkło topione w formie 2009 – 10 Vztahy tavenice 2009 – 10

88.

JAKUB BERDYCH Transmisja szkło topione w formie Transmise tavenice

89.

NOTKI BIOGRAFICZNE – STUDENCI i WYKŁADOWCY

MEDAILONY - STUDENTI a PEDAGOGOVÉ

Petra Bojanovová Ur. 24.08.1988 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: 2003-2007 Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Kamenický Šenov – design obiektów świetlnych 2007-2010 Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie szkła i biżuterii od roku 2010 Uniwersytet Jana Evangelisty Purkyně Ústí nad Łabą – pracownia szkła

Petra Bojanovová nar. 24. 8. 1988 Vystudované školy a studijní obory: 2003–2007 Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Kameniský Šenov – design světelných objektů 2007–2010 Technická univerzita Liberec – navrhování skla a šperku od roku 2010 Univerzita Jana Evangelisty Purkyně Ústí nad Labem – ateliér skla

Tereza Borlová Ur. 13.07.1987 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Chomutovské soukromé gymnázium, s.r.o. (2000-2006); Vyšší odborná škola sklářská Nový Bor (2006-2009: tworzenie szkła artystycznego, profil: malowanie szkła); Uniwersytet Techniczny w Libercu (2009 – do dziś: Projektowanie szkła i biżuterii). staże: Bid-Werk Frauenau Niemcy v 2009 r. (malarstwo i snycerstwo)

Tereza Borlová nar. 13. 7. 1987 Vystudované školy a studijní obory: Chomutovské soukromé gymnázium, s.r.o. (2000-2006);  Vyšší odborná škola sklářská Nový Bor (2006–2009; Tvorba uměleckého skla se zaměřením na malování skla); Technická univerzita v Liberci (2009 – dosud; Návrhářství  skla a šperku) stáže: Bid-Werk Frauenau Německo v r. 2009 (Volná malba a řezbářství)

Alžběta Dvořáková Ur. 14.10.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Vyšší odborná škola uměleckoprůmyslová i Střední uměleckoprůmyslová škola, kierunek – Tworzenie zabawek i przedmiotów do zabawy

Alžběta Dvořáková nar. 14. 10. 1989 Vystudované školy a studijní obory: Vyšší odborná škola uměleckoprůmyslová a Střední uměleckoprůmyslová škola, obor – Tvorba hraček a herních předmětů

Kateřina Eršilová Ur. 09.05.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská w Železnym Brodzie (kierunek formowanie, malowanie i trawienie szkła), 2004-2008, Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská (kierunek biżuteria ze szkła), 2009 TUL Wydział Tekstyliów, kierunek: Projektowanie szkła i biżuterii staże: Glasfachschule w Zwiesl, Niemcy (szkło malowane) 2006

Kateřina Eršilová nar. 9. 5. 1989 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská v Železném Brodě (Oddělení malovaní, leptání a tvarování skla) 2004–2008, SUPŠ (Oddělení skleněné bižuterie) 2009 TUL textilní fakulta, obor: Návrhářství skla a šperku stáže: na Glasfachschule ve Zwieslu, Německo (Oddělení malovaného skla) 2006

Martin Grosman nar. 21. 9. 1986 Vystudované školy a studijní obory: SUPŠ Jablonec nad Nisou – Pasířství ocenění: 3. místo v soutěži Mistr křišťálu 2009

Martin Grosman Ur. 21.09.1986 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola Jablonec nad Nysą – metaloplastyka nagrody: trzecie miejsce w konkursie Mistrz Kryształu – Mistr křišťálu 2009

Žaneta Hanušová nar. 10. 5. 1989 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská v Železném Brodě, obor Tvarování, malování a leptání skla (2004–2008), obor Kovorytí (2008–2009) Technická univerzita v Liberci, obor Návrhářství skla a šperku (2009–2011) ocenění: 1. místo v soutěži Vize skla – Netradiční využití a budoucnost skla (2010)

Žaneta Hanušová Ur. 10.05.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská w Železnym Brodzie, kierunek Formowanie, malowanie i trawienie szkła (2004 2008), kierunek metaloryt (2008 – 2009) Uniwersytet Techniczny w Libercu, kierunek Projektowanie

90.

Marta Havlíčková nar. 15. 5. 1985 Vystudované školy a studijní obory: 2000–2004 Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská, Železný Brod, Modelářství lisovaného skla – kovorytí 2004–2007 Vyšší odborná škola sklářská, Nový Bor, Malba skla 2007–2011 Technická univerzita v Liberci, Textilní fakulta, Katedra designu, Návrhářství skla a šperku stáže: 2009–2010 Akademia Sztuk Pieknych, Wroclaw; 2005 Summer Academy Session, Bild-Werk Frauenau, Německo ocenění: 2006 Řemeslo a umění ve skle, Nový Bor, 2. místo; 2007 Mozaika – Jablonex Group, 1. místo; 2009 Mistr křišťálu – Preciosa, 2. místo

szkła i biżuterii (2009 - 2011) nagrody: pierwsze miejsce w konkursie Wizja szkła – nietradycyjne wykorzystanie i przyszłość szkła (2010)

Marta Havlíčková Ur. 15.05.1985 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: 2000 – 2004 Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská, Železný Brod, Modelowanie szkła prasowanego – metaloryt 2004 – 2007 Vyšší odborná škola sklářská, Nový Bor, malowanie szkła 2007 – 2011 Uniwersytet Techniczny w Libercu, Wydział Tekstyliów, Katedra Designu, Projektowanie szkła i biżuterii staże: 2009 – 2010 Akademia Sztuk Pięknych, Wrocław 2005 Summer Academy Session, Bild-Werk Frauenau, Niemcy nagrody: 2006 Rzemiosło i sztuka szkła, Nový Bor, drugie miejsce 2007 Mozaika – Jablonex Group, pierwsze miejsce 2009 Mistrz Kryształu – Preciosa, drugie miejsce

Hana Hlubučková nar. 17. 3. 1989 Vystudované školy a studijní obory: SUPŠS Železný Brod – Rytí skla, TUL – Návrhářství skla a šperku

Alena Horecká nar. 23. 6. 1988 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola a Vyšší odborná škola v Jablonci nad Nisou, Tvorba a vzorování bižuterie – pasířství ocenění: Návrh loga pro Komunitní plánování sociálních služeb v Jablonci nad Nisou – 2. místo, Mistr křišťálu 2010 – 2. místo v kategorii Preciosa–Lustry, a.s.

Hana Hlubučková Ur. 17.03.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod – grawerowanie szkła, Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie szkła i biżuterii

Alena Horecká Ur. 23.06.1988 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola i Vyšší odborná škola w Jabloncu nad Nysą, Tworzenie i projektowanie wzorów biżuterii – metaloplastyka nagrody: projekt logo dla firmy Komunitní plánování sociálních služeb w Jabloncu nad Nysą – drugie miejsce, Mistrz Kryształu 2010 – drugie miejsce w kategorii Preciosa – Żyrandole

Dagmar Hrabánková - pedagog Nar. 14.12.1948, Týniště nad Orlicí Studim (školy) a studijní obor : SUPSŠ Železný Brod, 1968, VŠUP Praha, 1975, atelier sklo, obor sklo, prof. Stanislav Libenský stáže : Norsko, 1968/1989 ocenění: Rok ženy 1977, cena FVU pedagogická činnost: 1999-2011 TUL Liberec, Fakulta textilní, katedra designu, realizace: Slovensko, sakrální stavby, skleněné vitráže, kostel Ťahanovce, kostel Myslava, kaple Košice 1983-1992; Rekreační zařízení MV SR, vitráže, 1987; Agrobanka Liberec, mozaikový objekt hala banky, 1992 atd

Dagmar Hrabánková - wykładowca Ur. 14.12.1948 r. Týniště nad Orlicí Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod, 1968, Wyższa Szkoła Artystyczno-Przemysłowa w Pradze, 1975, pracownia szkła, kierunek szkło, prof.Stanislav Libenský staże: Norwegia, 1968/1989 nagrody: Rok ženy – Rok Kobiety 1977, nagroda związku Československý svaz výtvarných umělců, Fond výtvarných umění działalność pedagogiczna: 1999-2011 Uniwersytet Techniczny w Libercu, Wydział Tekstyliów, Katedra Designu realizacje: Słowacja, budowle sakralne, szklane witraże,

Lenka Klimtová nar. 4. 3. 1987 Vystudované školy a studijní obory: Fakulta textilní – Design skla a šperku

Jiří Karásek nar. 10. 6. 1986 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola v Jablonci nad Nisou

91.

Šárka Lenertová nar. 30. 10. 1987 Vystudované školy a studijní obory: Gymnázium Arabská, Praha 6 – humanitní předměty, TUL v Liberci – Návrhářství skla a šperku

kościół Ťahanovce, kościół Myslava, kaplica Košice 1983-1992; obiekt wczasowy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Słowacji, witraże, 1987; Agrobanka Liberec, mozaikowy obiekt w holu banku, 1992 i in.

Lenka Klimtová Ur. 4.03.1987 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Wydział Tekstyliów – design szkła i biżuterii

Veronika Luňáková nar. 5. 12. 1986 Vystudované školy a studijní obory: VOŠ obalové techniky a SŠ Štětí – obalová technika, Jazyková škola – Akademie J.A. Komenského – angličtina, Vyšší odborná škola sklářská a Střední škola Nový Bor (1 rok VOŠ) – Malování skla, Technická univerzita v Liberci – Návrhářství skla a šperku

Jiří Karásek Ur.10.06.1986 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola w Jabloncu nad Nysą

Lucie Mužíčková nar. 19. 3. 1984 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská, Železný Brod – Malování, tvarování a leptání skla TUL Liberec, Katedra designu, Návrhářství skla a šperku stáže: Jablonex group ocenění: 2008 – Speciální ocenění v týdnu nápadů pro Jablonex Group; 2010 Cena nadace Preciosa za bakalářskou práci

Šárka Lenertová Ur. 30.10.1987 r. Praga Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Gymnázium Arabská, Praga – przedmioty humanistyczne, Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie szkła i biżuterii

Veronika Luňáková Ur. 05.12.1986 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Vyšší odborná škola obalové techniky i SŠ Štětí – Projektowanie opakowań, szkoła językowa – Akademie J.A. Komenského – angielski, Vyšší odborná škola sklářská i Střední škola Nový Bor (1 rok VOŠ) – malowanie szkła, Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie szkła i biżuterii

Adéla Němečková nar. 25. 6. 1984 Vystudované školy a studijní obory: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Kamenický Šenov – Broušení skla Technická univerzita v Liberci, učitelství 1. stupně základních škol

Lucie Mužíčková Ur.19.03.1984 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská, Železný Brod Formowanie, malowanie i trawienie szkła Uniwersytet Techniczny w Libercu, Katedra designu, Projektowanie szkła i biżuterii staże: Jablonex group nagrody: 2008 – nagroda specjalna w tygodniu pomysłów dla Jablonex Group 2010 nagroda fundacji Preciosa za pracę licencjacką

Jiří Novotný nar. 15. 6. 1988 Vystudované školy a studijní obory: SPŠK Bechyně – Průmyslový design, TUL Liberec – Návrhářství skla a šperku stáže: Nafta Gbely – grafický design, Slovensko

Tereza Péková nar. 30. 3. 1989 v Turnově Vystudované školy a studijní obory: SUPŠ – Zlatnictví a stříbrnictví, TUL – textilní a oděvní návrhářství-design skla a šperku ocenění: 2.místo na kovářském symposiu Hefaiston, kategorie: Šperk

Adéla Němečková Ur. 25.06.1984 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Kamenický Šenov, szlifowanie szkła Uniwersytet Techniczny w Libercu, kierunek nauczycielski I stopnia szkół podstawowych

Jelena Potylková nar. 17. 10. 1980

92.

Jiří Novotný Ur. 15.06.1988 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: SPŠK Bechyně – projektant przemysłowy, Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie szkła i biżuterii staże: Nafta Gbely – design graficzny, Słowacja

Vystudované školy a studijní obory: 1990–1997 Gymnázium, maturita, Kazachstán; 1998–2001 Střední odborné učiliště, učební obor Zlatník–klenotník, Jablonec nad Nisou, s praxí ve firmě Vladimír Hejral; 2004–2006 Vyšší odborná škola, obor Výtvarná a uměleckořemeslná tvorba – ražená medaile a mince – DiS, Jablonec na Nisou; 2008–2011 studium na Technické univerzitě Liberec, Fakulta textilní, Design šperku a skla. ocenění: v soutěži „Mistr křišťálu 2010“ 1. a 2. místo v kategorii Preciosa Figurky s.r.o., 1. a 3. místo v kategorii Preciosa Lustry

Tereza Péková Ur. 30.03.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: SUPŠ – złotnictwo i projektowanie w srebrze, Uniwersytet Techniczny w Libercu – Projektowanie tekstyliów i odzieży – design szkła i biżuterii nagrody: drugie miejsce na sympozjum kowalstwa Hefaiston, kategoria biżuteria

Ludmila Šikolová - pedagog Magister artis Nar. 6.9.1965 v Jablonci n. Nisou E-mail : [email protected] Studia: 1979-1983 Střední průmyslová škola bižuterní, Jablonec n.N., obor rytí kovu 1985-1991 Vysoká škola uměleckoprůmyslová v Praze, atelier kovu a šperku, doc.L. Růžička, prof. J.Harcuba, prof. V.K.Novák 1996 Rhode Island School of Design, Providence (RI-USA) Pedagogická činnost: 1991-1992 odborný učitel na Střední uměleckoprůmyslové škole v Jablonci n.N. 1992-1998 lektorka ateliéru kovu a šperku na Vysoké škole uměleckoprůmyslové v Praze od 2002 odborná asistentka na TU Liberec Katedry designu FT Samostatné výstavy: 1992- Malá výstavní síň, Liberec 1995- Středoevropská galerie, Praha (s S. Kafkovou) 2000- Galerie u Prstenu, Praha 2003 – Galerie Langův dům, Frýdek-Místek 2007 – Galerie N, Jablonec nad Nisou ( s A.Tachezyovou ) 2010 – Galeria Rynek, Legnica, Polsko 2011 - Oblastní galerie Vysočina, Jihlava Zastoupení ve sbírkách: Uměleckopůmyslové muzeum v Praze, Praha Moravská Galerie, Brno Muzeum skla a bižuterie, Jablonec n/Nisou Muzeum Českého ráje, Turnov Alice and Louis Koch Collection, USA Slovenská národná galéria, Bratislava, Slovensko Severočeské muzeum, Liberec Ocenění: Cena Daniela Swarovského – 1. cena v oboru šperk. 1995 Pravidelně se zúčastňuji kolektivních výstav a sympózií v tuzemsku i v zahraničí. www.pentimenti.cz

Jelena Potylková Ur. 17.10.1980 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: 1990 – 1997 – liceum, matura, Kazachstan; 1998 – 2001 – Střední odborné učiliště, kierunek: złotnik – jubiler, Jablonec nad Nysą, praktyka w firmie Vladimír Hejral, Rcz; 2004 – 2006 – Vyšší odborná škola, kierunek Plastyka i rzemiosło artystyczne – Bite medale i monety – specjalista dyplomowany Jablonec na Nysą, RCz; 2008 – 2011 Uniwersytet Techniczny w Libercu, Wydział Tekstyliów – design szkła i biżuterii, RCz nagrody: konkurs Mistrz Kryształu 2010; pierwsze i drugie miejsce w kategorii Preciosa Figurki, pierwsze i trzecie miejsce w kategorii Preciosa Żyrandole,

Ludmila Šikolová - wykładowca Ur. 06.09.1965 r. w Jabloncu nad Nysą e-mail : [email protected] Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: 1979 -1983 Střední průmyslová škola bižuterní, Jablonec n. N., kierunek metaloryt 1985-1991 Wyższa Szkoła Artystyczno-Przemysłowa w Pradze, pracownia metalu i biżuterii, doc.L. Růžička, prof. J. Harcuba, prof. V.K. Novák 1996 Rhode Island School of Design, Providence (RI-USA) Działalność pedagogiczna: 1991-1992 nauczyciel przedmiotu w Střední uměleckoprůmyslovej škole w Jabloncu nad Nysą 1992-1998 prowadząca pracownię metalu i biżuterii w Wyższej Szkole Artystyczno-Przemysłowej w Pradze od 2002 asystentka na Uniwersytecie Technicznym w Libercu, Katedra designu Wydziału Tekstyliów Wystawy indywidualne: 1992 – Malá výstavní síň, Liberec 1995 – Středoevropská galerie, Praha (z S. Kafkovą) 2000 – Galerie u Prstenu, Praha 2003 – Galerie Langův dům, Frýdek-Místek 2007 – Galerie N, Jablonec nad Nisou (z A.Tachezyovą)

Petra Stránská nar. 20. 5. 1989 Vystudované školy a studijní obory: Střední

93.

2010 – Galeria Rynek, Legnica 2011 – Oblastní galerie Vysočina, Jihlava Prace w zbiorach: Uměleckopůmyslové muzeum v Praze, Praga Moravská Galerie, Brno Muzeum skla a bižuterie, Jablonec nad Nysą Muzeum Českého ráje, Turnov Alice and Louis Koch Collection, USA Slovenská národná galéria, Bratysława, Słowacja Severočeské muzeum, Liberec Nagrody: Cena Daniela Swarovského – I nagroda w dziedzinie biżuterii, 1995 Regularnie uczestniczy w wystawach grupowych i plenerach oraz sympozjach w kraju i za granicą. www.pentimenti.cz

uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod, Výtvarné zpracování skla, obor Tvorba a výroba skleněných figurek stáže: výměnný pobyt v Glasfachschule Zwiesel, Německo  ocenění: 1. místo v soutěži Vize skla – netradiční využití a budoucnost skla, Technická univerzita v Liberci Jiří Růžička nar. 15. 7. 1982 Vystudované školy a studijní obory: TUL v Liberci, Návrhářství skla a šperku

Zuzana Řebíčková nar. 6. 4. 1984 Vystudované školy a studijní obory: Technická univerzita v Liberci, obor Textilní a oděvní návrhářství, Vyšší odborná škola v Jablonci nad Nisou, obor Ražená medaile a mince, Střední uměleckoprůmyslová škola v Jablonci nad Nisou, obor Tvarování a rytectví raznic

Petra Stránská Ur. 20.05.1989 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod, Obróbka artystyczna szkła, kierunek Tworzenie i produkcja szklanych figurek staże: wymiana z Glasfachschule Zwiesel, Niemcy  nagrody: pierwsze miejsce w konkursie Wizja szkła – nietradycyjne wykorzystanie i przyszłość szkła, Uniwersytet Techniczny w Libercu

Kateřina Šípová nar. 27. 4. 1990 Vystudované školy a studijní obory: TUL – Sklo a šperk stáže: Bild-werk Frauenau, Německo ocenění: Dobrý studentský design 2009

Iveta Táborová Nar.24.1.1990 Příbram studim (školy) a studijní obor :SUPŠ-Střední uměleckoprůmyslová škola,obor- navrhování a výroba hraček a dekorativních předmětů

Iveta Táborová Ur. 24.01.1990 Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Střední uměleckoprůmyslová škola, Projektowanie i wyrób zabawek i przedmiotów dekoracyjnych

Barbora Vymazalová nar. 15. 5. 1985 Vystudované školy a studijní obory: Výtvarná škola Václava Hollara, obor Propagační výtvarnictví, Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod, obor Broušení a vzorování broušeného skla; Technická univerzita v Liberci, obor Textilní a oděvní návrhářství / Návrhářství skla a šperku stáže: Dvoutýdenní stáž ve sklářské škole v německém Zwieselu ocenění: 1. místo, Soutěž mladých sklářů, Karlovy Vary, 2008; Cena poroty, 1. mezinárodní sklářská cena Zwieseler Kölbl, Německo, 2009

Jiří Růžička Ur. 15.07.1982 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Uniwersytet Techniczny w Libercu, Projektowanie szkła i biżuterii

Zuzana Řebíčková Ur. 06.04.1984 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Uniwersytet Techniczny w Libercu, kierunek Projektowanie tekstyliów i odzieży, Vyšší odborná škola w Jabloncu nad Nysą, kierunek Bite medale i monety, Střední uměleckoprůmyslová škola w Jabloncu nad Nysą, kierunek Formowanie i grawerowanie matryc

Kateřina Šípová Ur. 27.04.1990 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki: Uniwersytet Techniczny w Libercu szkło i biżuteria staże: Bild-werk Frauenau, Niemcy nagrody: Dobry studencki design 2009

94.

Barbora Vymazalová Ur. 15.05.1985 r. Ukończone szkoły i uczelnie, kierunki:Výtvarná škola Václava Hollara, kierunek Sztuka reklamowa, Střední uměleckoprůmyslová škola sklářská Železný Brod, kierunek Szlifowanie i projektowanie wzorów szkła szlifowanego, Uniwersytet Techniczny w Libercu, kierunek Projektowanie tekstyliów i odzieży / Projektowanie szkła i biżuterii staże: dwutygodniowy staż w szkole szklarskiej w Zwiesel, Niemcy nagrody: pierwsze miejsce, konkurs młodych szklarzy, Karlowe Wary, 2008 nagroda jury, pierwsza międzynarodowa szklarska nagroda „Zwieseler Kölbl”, Niemcy, 2009

95.

SZTUKA DESIGNU. Biżuteria i szkło Studenci i Mistrzowie Katedry Designu Uniwersytetu Technicznego w Libercu. kwiecień – maj 2011 UMĚNÍ DESIGNU. Šperk a sklo Studenti a pedagogové Katedry designu Technické univerzity v Liberci. ilustracje: duben – květen 2011 Organizator projektu i wydawca katalogu: Organizátor projektu a vydavatel katalogu: Galeria Sztuki BWA ul. Długa 1 58-500 Jelenia Góra tel. +48 75 75 266 69 fax +48 75 76 75 132 http://galeria-bwa.karkonosze.com Dyrektor / Ředitelka: Janina Hobgarska Współorganizator, Partner projektu Spolupořadatel, partner projektu: TECHNICKÁ UNIVERZITA V LIBERCI Studentská 1402/2 46001 Liberec tel. +420 485353596 Rektor / Rektor: Prof. Dr. Ing. Zdeněk Kůs Koordynator / Koordinátor projektu: Ilona Rajkowska Współpraca / Spolupráce: Joanna Mielech Koordynator i kurator czeski / Koordinátorka české části a kurátorka: M.A. Ludmila Šikolová

s. 3 ADÉLA NĚMEČKOVÁ Głowa w środku i na zewnątrz opaska na czoło, żarówki, materiały elektryczne Hlava vně a uvnitř – čelenky, žárovky + elektromateriál s. 7, 95 PETR KARBAN Ozdoba na nos, metal Ozdoba nosu, kov s. 11 JIŘÍ NOVOTNÝ Ręka – najdoskonalsze narzędzie, łubek na palec, mosiądz Ruka nejdokonalejší nástroj, dlahy na prsty, mosaz s. 23 JIŘÍ KARÁSEK Zabawa ze szkłem Spirala Hra se sklem Spirála s.24 ALŽBĚTA DVOŘÁKOVÁ Ręka – najdoskonalsze narzędzie pierścień - wachlarz, biały mosiądz, skóra Ruka nejdokonalejší nástroj prsten - vějíř, bílá mosaz, kůže s. 48 PETRA STRÁNSKÁ Naszyjnik, klisza fotograficzna Náhrdelník, filmový pás

Projekt katalogu i materiałów promocyjnych / Grafický návrh katalogu a propagačních materiálů: Bogumiła Twardowska – Rogacewicz Reprodukcje / Foto: Tomasz Mielech Tłumaczenia / Překlady: Helena Jankowska Przygotowanie do druku / K tisku připravila: Bogumiła Twardowska – Rogacewicz Druk / Tisk: Jaks, Wrocław

ISBN 978 – 83 – 87871 – 72 – 7

Projekt „Sztuka Designu. Biżuteria, szkło” jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego za pośrednictwem Euroregionu Nysa oraz ze środków gminy – Miasta Jelenia Góra. Projekt „Umění designu. Š p e r k , s k l o ” je spolufinancován z prostředků Evropské unie v rámci Evropského fondu pro regionální rozvoj prostřednictvím Euroregionu Nisa a rozpočtu Města Jelenia Góra.

View more...

Comments

Copyright 2017 ECITYDOC Inc.